Currently viewing the tag: "Xavier Queipo"

Este último título de Xavier Queipo esta a recoller boas críticas e diversos premios. Eu celébroo, sinceramente. Mais hai un aspecto que me desconcertou un pouco. Nas críticas que lía dicíase que o libro ‘estaba moi ben escrito’. Que quere dicir isto exactamente? Estará, polo menos ben escrito, se non non tería premio, non si? E outra cousa, seica non esta ben escrito calquera título anterior a este do mesmo autor? Non me quero facer o antipático. Só quero anotar que para min esta boa escrita é un mínimo (que ao meu parecer Queipo sempre superou) e que non merece premio por si soa. É un matiz que me dá moi pouca información no momento de ler sobre un libro.

Cheguei ao libro do mellor xeito: un agasallo. Puiden lelo na calma posterior aos exames. E agora podo corrixir os meus prexuízos e sospeitas. Unha marabilla de historia. Queipo ofrécenos unha novela coral e moi mariñeira, onde as estrelas son unha tripulación enteira de condenados polo despotismo do clero. Na primeira parte narra a chegada ao porto de partida cara ao primeiro destino fixado. A viaxe no ‘Nosa Señora das Augas Santas’ ata o que resulta ser o seu destino final ocupan unha segunda parte. E a terceira parte explícanos o destino final de Paulos Tomé, o roxo de extramunde, que é dalgún xeito un emigrado pola forza a un lugar moi afastado de Galiza.

Paulos Tomé toma un papel principal nas últimas páxinas do libro, pero Extramunde é unha novela coral na que os personaxes ocupan un primeiro plano en diferentes momentos ao longo da narración. Esta é unha das características que a fan particular e lle dan dinamismo á lectura. Poucas páxinas explican unha historia que lle dá o relevo a unha nova, todo co fío da viaxe polas costa de África cara a Ásia. E durante esta, un sen fin de aventuras cun coidado escenario mariñeiro. De fondo, como un grupo de xente se libera do tirano para proseguir o seu camiño. O éxito de chegar moi lonxe, escapar dous caníbales, actuar con temperanza para coñecer aos navegantes chineses, actuar con afouteza contra os piratas, e organizarse de xeito asociativo para non perder o ‘rumbo’ nunca.

Descubrimos en Extramunde un motón de lugares e experiencias á vez que o fan os viaxeiros do ‘Nosa Señora das Augas Santas’. E se o barco navega por mar aberto e calmo, entón é O cego de Zas quen explica unha historia, ou o escriba Manuel de Xurés quen se toma a licenza de engadir épica á crónica. Agora pénsoo deste xeito: cando se fala desta novela como ben escrita, é debido a esta riqueza estilística. Oxalá que o autor gozara da súa escrita tanto coma eu gocei da súa lectura.

QUEIPO, Xavier. Extramunde. Vigo: Edicións Xerais de Galicia, 2011. 374 p.; 23 cm. (Narrativa: 310). Premio Xerais de Novela 2011. ISBN 9788499143019.

Tagged with:
 

Kite kid, por Brett Davies http://www.flickr.com/photos/photosightfaces/5815091703/

Xa me gusta atoparme na lectura referencias a escritores e obras. Non é obrigatorio, evidentemente, mais a miúdo é unha fonte de referencias e novas propostas de lectura. Papaventos, de Xavier Queipo, cumpre esta particularidade e ademais ten unha de curiosidade: un tradutor como protagonista.

Papaventos narra a historia do ficticio tradutor (Francis) de Ensaio sobre a cegueira de José Saramago ao inglés. Este Francis reside en California, e é alá onde fai vida coa súa rapaza. Para a tarefa de tradución do título do nobel de Portugal Francis faise cun bo viño e música daquel país. Pero o médico faille saber que sofre unha enfermidade que fará que, do mesmo xeito que sucede na novela que está a traducir, quede cego nuns meses. O noso protagonista consegue rematar a tradución baixo a presión do editor, que non se mostra para ren comprensivo coa súa situación persoal. A súa rapaza tomará unha decisión importante sobre o destino desta tradución.

É aquí onde atopamos unha crítica moi directa a uns poucos profesionais da edición. Tan directa e clara, que me fai preguntarme en que medida podería tela sufrido o autor. Non sería estraño, se pensamos de que maneira algunhas industrias da cultura son mal remuneradas e tan pouco valoradas.

Eu quédome co recordo especial das últimas vinte páxinas, que narran o regreso dun emigrante galego á súa terra e tamén supoñen un xiro notable (e dramático) á historia.

P.D: para aqueles a quen lles pareza estraño que o tradutor de Saramago ao inglés sexa galego, que recorden que o verdadeiro tradutor deste título ten….nome italiano.
😉

Agradecemento: a Brett Davis (Photosightfaces) por compatir a súa fotografía.

QUEIPO, Xavier. Papaventos. [Santiago de Compostela]: La Voz de Galicia, 2002. 204 p. 22 cm. (Biblioteca Galega 120: 116). ISBN 9788483028148.

Xavier Queipo disimula moi mal que é biólogo. Nótase en moitas das súas Cartas marcadas e   noutros dos seus títulos. Quede claro que non comento esta particularidade como cousa negativa.  Pola contra, penso que isto é unha das cousas que fan interesantes o que escribe. Tamén se nota nesta novela de aventuras ambientada no século XVIII.

O paso don noroeste narra as aventuras do capitán Duchesnoy, escollido para acadar un fito inédito até o momento, que non é outro que atopar un paso polo noroeste até o estreito de Bering para chegar deste xeito ao océano Pacífico (1). O libro está narrado dende o punto de vista dun compilador, que proba de deixar constancia do que sucedeu. O inicio da narración, que describe unha Bruxelas supostamente cosmopolita pero lingüisticamente enfrontada (p.11), faime entrar nunha atmosfera de desacougo. Duchesnoy acepta con poucas matizacións o encargo, e con actitude profesional (diriamos hoxe) prepara o Epee e máis a tripulación. Moitos son os que opinan que a viaxe é unha tolería de éxito pouco probable, que consiste nunha empresa para espertar simpatía cara a unha coroa en horas baixas. Duchesnoy abandona a súa prometida sen moitos miramentos, sen sopesar as consecuencias dunha travesía tan longa na relación da parella. Nesta primeira parte o capitán non me resulta un personaxe admirable, e máis adiante, coa resposta dada ao malentendido cos nativos, até me parece cruel.

Pero a personalidade do capitán cambia ao longo da accidentada viaxe polas costas do Canadá. Ao cruzar o atlántico recibe novas instrucións que o obrigan a desviarse do seu obxectivo científico para atacar unha fortificación inglesa. Este detalle faime pensar en como as prioridades dos gobernos ás veces, e a pesar do contexto histórico diferente, teñen a mesmo orde. No medio dun tira e afrouxa de intereses, e en condicións climatolóxicas extremas, Duchesnoy ten que liderar e esporear á súa tripulación.

Un dos compoñentes desta é o naturalista Jean-Baptiste de Lille de Mirabeau, que abandonou os estudos de medicina polos mesmos motivos que outro naturalista famoso anos máis tarde (2), formouse como físico e por iso acada o cargo de científico do barco . Mirabeau é un dos elementos da contorna a Duchesnoy que modelan a evolución da súa actitude. O capitán admírao. “Non entendo como pode falar do noso planeta con tanta precisión e con tanto coñecemento quen só pode abranguer coa súa ollada unha porción ínfima parte da mesma” (p. 51), dirá sorprendido da sabedoría do vello. Mirabeau fai a viaxe máis interesante coas súas explicacións non só ao lector, se non tamén á tripulación (capitán incluído).

Malia todo, as diferenzas entre o naturalista e o capitán son notables. Este último é un home honesto, pero home dun tempo que está a sufrir moitos cambios (a revolución francesa). Mirabeau, en cambio, é home dos novos tempos, “fala da negación das verdades universais […], que os mundos novos tiñan que ser vividos antes que explicados e, por suposto, antes de te-la capacidade moral de criticalos”. (p. 138-139). Estas diferenzas non son motivo de conflito entre eles, pero si subliñan o acantoamento que sofre Duchesnoy, que non reencontra o seu lugar na nova situación social e política, e que non ten o recibimento merecido.

A lei de Lem

Cuberta do título

Queipo, Xavier (1996) O paso do noroeste Santiago de Compostela: Sotelo Blanco. 15 x 22.5 cm, 176 p. (Medusa) ISBN-10: 84-7824-287-2.

1 Este fito é nestes días, aínda un fito imposible, ou case. Hai barcos que parece ser que xa poden atravesar unha banquisa de xeo delgada aínda que continua sen a axuda de barcos rompexeos. Desgraciadamente, parece ser que hai xente que xa está a refregar as mans coas posibilidades de que o cambio climático faga minguar a banquisa de xeo até o punto de ser navegable todo o ano.

2 Char les Darwin.