A novela negra creou os seus propios modelos, e un dos perpetuados, ao meu xuízo erroneamente, é que era urbana. Tan urbana que só as grandes cidades podían ser escenario dunha boa novela negra, ao parecer sendo a teórica que só as grandes urbes (Nova York, [...]]]> - Un lector convidado: Lluís Salvador -

A novela negra creou os seus propios modelos, e un dos perpetuados, ao meu xuízo erroneamente, é que era urbana. Tan urbana que só as grandes cidades podían ser escenario dunha boa novela negra, ao parecer sendo a teórica que só as grandes urbes (Nova York, Los Angeles, Londres, Madrid, Barcelona, etc) posuían ambientes variados e o bastante sórdidos e organizados como para proporcionar un bo escenario. En contraposición, existía unha novela negra de tipo rural, situada en cidades pequenas, polo xeral representadas coma pacíficas, tranquilas, case “durmidas”; nestes casos, o delito era invariablemente descrito como un elemento de distorsión presente aínda que desagradable, un feito que era preferible non ver ou descubrir, non fose caso que viñese turbar a ficción de tranquilidade. Cuestión de clixés

Con todo, nos últimos tempos, a actitude cambiou: as pequenas cidades teñen a súa ración de crimes violentos, e toda poboación mantén o seu equilibrio ecolóxico-criminal propio, a súa propia idiosincrasia. Camilleri e máis Mankell son os paradigmas deste cambio, que permite unha relación peculiar cos personaxes das súas novelas, máis persoais, máis encaixados nun ambiente propio e próximo aos seus concidadáns.

Domingo Villar, co seu inspector Leo Caldas, non explota por completo estas posibilidades, pero si que nos traslada a un Vigo que merece a súa propia historia policial e a unhas xentes que teñen un carácter tan notable como a sociedade siciliana, a do sur de Suecia, a escocesa ou os melting-pots estadounidenses, madrileños ou barceloneses.

Trátase dunha primeira novela, na cal Leo Caldas, acompañado do “mula sanchopancesca” Rafael Estévez, ten que enfrontarse á resolución do asasinato dun saxofonista de ollos moi claros, uns Ollos de Auga, no que parece un crime pasional realizado cunha crueldade excesiva e cun método estrambótico, pero que leva consigo máis enigmas do que parece.

Villar domina os modelos do xénero, e o resultado é máis que satisfactorio, aínda que algo tímido. Un pouco máis de presenza da poboación viguesa e o seu carácter será de agradecer en futuras entregas, pero a existencia destes modelos, un adecuado e fino sentido do humor e unha trama interesante son xa motivos como para que Villar sexa un autor que merece a pena seguir. Consideracións argumentais separadamente, o seu personaxe Leo caldas ten todos os números para converterse nun deses detectives que entran con peso e personalidade propia no imaxinario da novela criminal contemporánea. E, insisto, para unha primeira novela, non é cousa para nada desprezábel.

Franciso Ortiz tamén leu Ollos de auga.

Este escrito é a traducción ao galego de Daniel Gonzalez do texto que Lluís Salvador escribiu no seu blog Lecturas errantes.

Villar, Domingo. Ollos de auga. Vigo: Galaxia, 2007. 240 p. 21 cm. (Literaria/ Galaxia: 233) ISBN 978-84-8288-927-6.

O pasado sábado 6 [...]]]> “Prémenos o urxente e esquecemos o importante. Eu creo que o escritor ten, cando esta a escribir, a oportunidade de pensar no importante e deixar a unha banda o urxente.” Domingo Villar.

Domingo Villar nunha charla de BCNegra, o dia 6 de febreiro de 2010. Fotografía: Núria Doya

O pasado sábado 6 tivemos a oportunidade e o pracer de saudar a Domingo Villar na Biblioteca da Barceloneta- La Fraternitat. Se cadra por fin, pois eu non tiña noticia que visitara a cidade con anterioridade. Sucedeu no marco da semana negra de Barcelona (BCNegra), nunha mesa redonda (Collita en castellà), que moderada por Raúl Argemí, tivo tamén a participación de José Luis Correa, Francisco José Jurado, José Ángel Mañas, Eduard Pascual i Rosa Ribas, ademais do creador de Leo Caldas.

No encontro os autores, todos eles co seu primeiro ou segundo traballo, falaron sobre a reaccións das súas primeiras historias e da súa ligazón coa cidade onde viven. De Domingo Villar collín ao ar esta cita, que transcribo aquí con imprecisión, porque non tiña onde apuntar no intre de escoitala.

A charla foi tamén a oportunidade para que lectores compulsivos non deixaran escapar aos seus autores preferidos. Rosa Ribas e máis Domingo Villar non puideron deixar a mesa sen antes firmar uns poucos exemplares das súas obras. Eu teño dende entón, o meu exemplar de A praia dos afogados asinado e con unha dedicatoria que non vou compartir. Non por nada, só  porque e para min.;-)

Agradecemento eterno a Núria Doya, da Biblioteca Barceloneta-La Fraternitat, pola cesión da fotografía.

Fotografía 22: Bar Puerto. 3 de agosto de 2009. “No Bar Puerto comíase sobre manteis de papel, aturando un ruido excesivo e, en moitas ocasións, en mesas compartidas [...]” (p. 157) Este é outro dos lugares verídicos, xunto co “Elixio”, que aparece na novela. [...]]]>

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 22: Bar Puerto. 3 de agosto de 2009. “No Bar Puerto comíase sobre manteis de papel, aturando un ruido excesivo e, en moitas ocasións, en mesas compartidas [...]” (p. 157) Este é outro dos lugares verídicos, xunto co “Elixio”, que aparece na novela. Aquí si que estiven en máis dunha ocasión, aínda que nunca atopei a Caldas. Gustoume moito o lugar, e tamén que a camareira deste Bar fose quen lle dera ao inspector a idea de novelar o caso que tiña entre mans.

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 23: 3 de agosto de 2009. Un exemplar do título fai un cameo neste percorrido de imaxes baseado na súa lectura. Nunha desta ocasións nas que visitei o Bar Puerto, levei comigo un exemplar da Biblioteca Nodal de Vigo que estaba a ler nas vacacións.

Despídome hoxe, con tristura, deste paseo por Ollos de auga. A idea foi nun principio unha curiosidade e con ela só tiña a intención de intercalar algunha imaxe entre os meus escritos sobre libros e lecturas. Quero saudar a todos aqueles que chegaron até este blogue seguindo a pista de Leo Caldas e que  seguramente gozaron da primeira novela de Domingo Villar tanto coma min. Até un vindeiro paseo por A praia dos afogados.

Fotografía 19: Monte do Calvario. 1 de agosto de 2009. “Deixaron a estación de ferrocarril á esquerda e continuaron ascendendo en caravana cara ao ben chamado calvario.” (p. 160). Gústame moito esta rúa desta zona de Vigo. As casas non son altas e a [...]]]>

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 19: Monte do Calvario. 1 de agosto de 2009. “Deixaron a estación de ferrocarril á esquerda e continuaron ascendendo en caravana cara ao ben chamado calvario.” (p. 160). Gústame moito esta rúa desta zona de Vigo. As casas non son altas e a zona en xeral parece conservar dalgunha maneira o ar de como era antes de ser “engulido” pola cidade.

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 20: Rúa das Camelias. 1 de agosto de 2009. “É o rapaz que hoxe apareceu asasinado dun disparo na noca nese apartamento da avenida das Camelias.” (p. 207). Nesta rúa vivía Orestes Rial. É unha rúa importante e unha das vías dos vitrasa cara o centro da cidade. É tamén a zona da cidade  onde “vivo” cando visito Vigo.

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 21: Gato no porto pesqueiro. 13 de agosto de 2009. Este gato non ten relación coa novela. Se non lembro mal, creo que Caldas non nomea ningún felino en ningún intre. Podería dicir que me inspirou a timidez e soidade que vexo no protagonista da novela… Pero a verdade é que me pareceu simpático e decidín que aparecería nesta serie de o mesmo dia que fixen a fotografía. Por que si, sen motivo algún.

Conexión Tubinga é a historia dun [...]]]> Non estou moi versado en temas relixiosos e comecei a lectura desta novela sen máis interese que encarar por fin a lectura do primeiro título do club de lectura, que os compañeiros e compañeiras de club xa comentaron. Conseguín o libro tarde, e tarde chego ao faladoiro.

Conexión Tubinga é a historia dun rapaz, Tito Besteiro, que estuda para cura. Tito é “un rebelde que quere entregarse a unha causa en que lle van esixir obediencia” (p. 34) aos ollos duns. Pero Tito non é rebelde porque si. É un bo lector de filosofía e fan duns poucos autores (Nietzsche e Fromm entre outros) que lidera un grupo de amigos nomeado “Os amigos de Zaratrusta” que se atopan para falar. Curioso e indagador pregúntase pola lóxica das cousas e as regras que ten que cumprir. Un amigo suxírelle a lectura do Existe Deus? De Hans Kung, e aquí comezan os seus problemas. Este título está expresamente prohibido e Tito non atende a esta prohibición que non entende xustificada. Alguén lle roubará o libro de Hans Kung. Na procura por saber quen é o ladroeiro, Tito vai descubrir moitos segredos dos seus mestres, da relación destes con Kung, con Sartre, duns monxes con outros e destes coa cidade de Tubinga cando foron estudantes nela (“Conexión Tubinga” é o título do caderno-diario que contén esta información). Na novela as mostras de intransixencia, de pensamento fundamentalista e sen razón son moitas, cando non atopamos actitudes crueis cara aos desobedientes. Non vos preocupedes por Tito, el remata ben acompañado.

Lín poucas críticas sobre Conexión Tubinga e moitas fan referencia (se cadra inevitábel) ao Código Da Vinci, en tanto que historia escrita co ar de bestseller e con trama eclesiástica. Quero dicir que non me parece xusta a comparación, gústame moito o título de Alberto Canal que me pareceu moito mellor. Conexión Tubinga é sinxelo, pero non é unha parvada. Non é efectista, e si é interesante na súa trama e na súa resolución. Non abusa para ren do discurso filosófico, pois os pensadores tratados son os mínimos para formular un debate ao redor da existencia ou non de Deus. Ademais, o discurso filosófico, cando aparece, nin é denso nin empacha. Agradecese tamén que a descrición de lugares non sexa extensa, e que o peso, o fío da historia sexan as relacións, o xogo psicolóxico entre personaxes.

Sen querer suxerir que sexa algo que falta na historia, e unha vez rematada a lectura e co libro xa pechado, pregunteime onde estaba a ciencia na actitude “vital” de Tito. Non estou a suxerir que sexa este método o xeito de atopar ou non a Deus. “Hai aspectos do ser humano que non se poden comprender por métodos estritamente empíricos” (p. 39): a procura non é empírica, senón moral. Pero o protagonista aspira ser xornalista, infórmase a partir da prensa diaria, é inevitábel para min pensar no método científico como ferramenta para tomar decisións. Pódese descartar a importancia da ciencia para comprender a nosa entorna? A ciencia non lle axudaría a resolver a dúbida. Non vai descubrir a Deus, e non pasa nada. Non quero parecer máis cientista do que o son en realidade, pero estou convencido de que a educación científica axuda ao afastamento de actitudes intransixentes, axuda a coñecer o mundo que nos arrodea e tamén a nós mesmos. Se os rapaces que estudan para relixiosos non comezan a súa carreira como o fan outros rapaces na materia que sexa (despois dunha educación obrigatoria e común), entón non estudan para coñecer nada. Adoutrínase nunhas ideas e pouco máis.

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 17: Feira do libro de Vigo. 20 de agosto de 2009 “Caldas viu, a través do cristal, as nais que falaban na Alameda” (p. 173). Nalgún intre desta serie de fotografías duns poucos escenarios de Ollos de auga recoñecín que visitar [...]]]>

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 17: Feira do libro de Vigo. 20 de agosto de 2009 “Caldas viu, a través do cristal, as nais que falaban na Alameda” (p. 173). Nalgún intre desta serie de fotografías duns poucos escenarios de Ollos de auga recoñecín que visitar a cidade en verán tiña a contrapartida de atopar lugares pechados. Eu non vin as nais das que fala Caldas, pero si que atopei esta feira de libro antigo, que afortunadamente para min, faise no mes de vacacións. Sexa cal sexa a época do ano, Vigo sempre ten algunha cosa boa.

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 18: Edificio Alameda. 20 de agosto de 2009. “Leo Caldas entrou no edificio da Alameda, saudou ao conserxe, subiu apresuradamente a escaleira e empurrou a porta do primeiro andar” (p. 171). Non o sei, pero eu diría que este é o edificio Alameda. Probas a favor desta suposición: a editorial do libro (Galaxia) esta na primeira planta e na porta principal do edificio: un E e máis un A ben grandes. Lóxico, non sí?

Fotografía 15: A Biblioteca nodal de Vigo. 11 de abril de 2009. “Descendeu polo empedrado deixando á dereita a biblioteca universitaria e a casa episcopal”. (p. 160). Esta biblioteca é outro gran lugar da cidade. Leo Caldas pasa ao seu carón esta vez, pero [...]]]>

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 15: A Biblioteca nodal de Vigo. 11 de abril de 2009. “Descendeu polo empedrado deixando á dereita a biblioteca universitaria e a casa episcopal”. (p. 160). Esta biblioteca é outro gran lugar da cidade. Leo Caldas pasa ao seu carón esta vez, pero para mi é un los lugares onde proverme de lecturas cando estou en Vigo.

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 16: Rúa Colón. 1 de agosto de 2009. “Subiron no coche pola rúa de Colón” (p. 160). Unha das rúas da cidade que leva até outras rúas tamén céntricas e importantes da zona. Subindo no sentido no que o fai Caldas pasamos por diante onde estaba hai tempo o bar “Teide”. Este bar é tamén escenario doutra novela viguesa: Sangue sobre a neve, de Manuel Forcadela. Foi ademais o primeiro post deste blogue.

Fotografía 13: O Sereo de noite. 8 de agosto de 2009. “Cando o inspector Caldas saíu do Elixio pasaban das nove e media do serán. O sol puxérase, mais o día aínda conservaba luz (p. 103)”. A primeira vez que a vin [...]]]>

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 13: O Sereo de noite. 8 de agosto de 2009. “Cando o inspector Caldas saíu do Elixio pasaban das nove e media do serán. O sol puxérase, mais o día aínda conservaba luz (p. 103)”. A primeira vez que a vin case que non me fixo efecto ningún. Pero da indiferenza do principio pasei, co paso do tempo, á atracción inevitábel. Agora sempre que paso por esta praza non deixo de botarlle unha mirada, aínda que sexa axiña, a esta escultura. Hai un intre descubrín non só que o seu autor é o escultor e escritor Paco Leiro, senón que os nadadores da estación marítima tamén os fixo el. Se cadra Leo Caldas tamén bótalle unha ollada ao Sereo mentres espera cruzar un paso de peóns o un semáforo virar a verde.

Foto de Daniel Gonzalez Martin - A lei de Lem

Fotografía 14: O Elixio, pechado. 8 de agosto 2009. Pechado! O Elixio non é ficción, é un local que existe de verdade. Como xa dixen visitei Vigo en agosto e por este motivo moitas cousas atopeinas pechadas. Neste caso laméntoo especialmente. Neste lugar fácese o mellor polbo da cidade. Son un adicto a este manxar e quedeime coas ganas de probar a receita do Elixio. Da vindeira visita a cidade non pasa.