“O único planeta verdadeiramente estraño é a Terra”. Oxalá a todo escritor se lle puidera facer unha exposición tan boa como foi esta que se fixo no CCCB. Para rememorala podemos atopar o catálogo nas bibliotecas e quizais estamos a tempo de consultar o seu blogue.

Hai días [...]]]>

Punto de libro da exposición

“O único planeta verdadeiramente estraño é a Terra”. Oxalá a todo escritor se lle puidera facer unha exposición tan boa como foi esta que se fixo no CCCB. Para rememorala podemos atopar o catálogo nas bibliotecas e quizais estamos a tempo de consultar o seu blogue.

Hai días pechaba a lectura de El mundo sumergido, [1964] de J.G. Ballard. Fíxome pensar no efecto Lucifer que hai detrás do personaxe que xostrega ao protagonista, e tamén recordoume (en parte) a Señor das moscas, de William Golding. Pero non facer unha apunta do libro, a reflexión que quero abocar neste escrito é sobre a profesión do protagonista. Descúlpame lector, lectora, se chegaches até aquí esperando atopar a primeira.

O protagonista (Kerans) é biólogo. Bah, xa ves, pensaredes. Pero non é un tipo de biólogo calquera: é un taxónomo. Non coñezo outros exemplos de taxónomos na ficción.[Ti si? Dime quen son por favor] Kerans, en El mundo sumergido traballa para o goberno e ten o encargo de catalogar a bio-diversidade dun mundo que cambia e desaparece.

Parece ser que a taxonomía non é unha disciplina que estea moi en linde. Cando menos, isto é o que lamenta José Alberto Tinaut. Este catedrático da Universidade de Granada afirma que cada vez potenciase menos a formación e mantemento dun mínimo de taxónomos. Advirte que a progresiva desaparición destes especialistas comportará que non se poidan identificar con certeza nin sequera especies comúns da nosa contorna. Os taxónomos do noso “mundo emerxido” parecen non recibir a atención que merecen por parte do goberno. Tinaut asegura que “os estudos taxonómicos saen a miúdo adiante grazas ao entusiasmo persoal ou como subprodutos outros proxectos máis modernos”, que non se atopa apoio, nin na promoción nin no financiamento oficial destes traballos, nin tampouco na difusión dos resultados, que son publicados en revistas non indexadas”.

Estas opinións de Tinaut fanme pensar na perda de interese polos biólogos de bota “en favor” dos biólogos de bata (xenetistas, enxeñeiros, bio-tecnólogos…) e tamén nunhas palabras que eu penso son de Ramon Margalef. Este defende que o nome do programa das Nacións Unidas “Man and Biosphere” non é nada acertado, que se tería que chamar “Man in Biosphere”, porque o primeiro denota unha separación entre os humanos e o medio ambiente. Moito me temo que ninguén recolleu esta apreciación. Dígoo pensando no ensino de Ciencias Ambientais. Non teño nada en contra destas, pero fágome varias preguntas. En que medida son os ecólogos formados en bioloxía diferentes dos ecólogos formados en ciencias ambientais? Que coñecemento teñen os primeiros que non teñan os segundos? Eu non sei ver estas dúas disciplinas tan diferentes.

É inevitable imaxinar que, quizais, as prioridades na investigación reciban influencia daquilo que está máis en linde no momento, e que isto faga que algunhas disciplinas teñan un pequeno trato preferente. Pero isto é só unha opinión moi persoal. Como tamén o é crer que coñecer a bio-diversidade que nos rodea continúa sendo unha “necesidade epistemolóxica” totalmente vixente, malia a carencia de apoio e aínda que na narrativa de ficción actual non quede reflexo.

Tinaut, José Alberto. Taxónomos en horas baixas. En: Quercus, núm 269 (jul.2008) p. 82.