Autores e autoras « A LEI DE LEM

Autores e autoras

A ciencia en Madame Bovary

Os cualificativos e opinións sobre Madame Bovary poden estar, quizais, esgotados. Nada máis lonxe pola miña banda que presentarme aquí coa intención de engadir algo novo. Pero tiven a oportunidade de ler este título nun club de lectura e atopei detalles que me gustaron moito, tanto como para comentalo como vou facer a continuación.

Font: Galeria de cod_gabriel [http://www.flickr.com/photos/8628950@N06/2539187570/]

Retrato de Gustave Flaubert na edición romanesa de 1956

Sorprendeume gratamente atopar referencias á ciencia do momento. Estas danse a través dun personaxe: Homais, o farmacéutico. Este fala da utilidade do coñecemento da química na agricultura. Explica que a súa disciplina alcanza tódolos corpos da natura e que el, coma farmacéutico, tamén é químico. (p. 145). Homais móstrase axiña unha persoa analítica e pragmática. Espertoume un sorriso como Homais desexa comezar un negocio de “turismo médico”. No capítulo XI da segunda parte intenta “vender” a idea de modernizar a vila facendo desta un lugar de referencia onde curar á xente de pé “equinovar” logo de ler sobre un revolucionario método para facer operacións de estrefopodia nunha revista. Para este fin necesita implicar ao médico do pobo, Charles Bovary, marido de Emma. Teñen para comezar un primeiro paciente, Hipólito do “Lion d’Or”, que naturalmente “podería falar da súa curación a todos o viaxeiros, e ademais, quen podería impedirme enviar ao diario unha pequena referencia sobre isto? [...] un artigo circula…., fálase do caso…. e acaba facéndose unha bóla de neve!” (p. 185). Homais xa ten montado o castelo no ceo. Móstrase interesadamente esperanzado co aparente éxito da operación e xa di que “os cegos verán, o xordos sentirán e os coxos andarán”.

Pero Homais non é un inxenuo nin está un pouco tolo, é un optimista e confía plenamente na ciencia. “O que o fanatismo prometía antano aos seus elixidos, a ciencia lévao a cabo agora para tódolos homes” (p. 189). Nas súas conversacións con Emma Bovary non só se perfilan ideoloxías persoais diferentes e opostas. Eu falaba de “detalles” no principio deste escrito porque non vía neste personaxe outra cousa que non fose un elemento máis dun escenario moi ben descrito, dunha contorna a Emma Bovary elaborado con precisión.

Homais é a voz da ciencia, dun racionalismo que non chea nin convence á protagonista. É o cambio que está penetrando na sociedade e máis é el quen obtén éxito ao final da historia. Pero non é aquilo que persegue Madame Bovary. Esta confrontación entre vitalismo e racionalismo é o que máis me gustou máis da súa lectura.

Flaubert, Gustave. Madame Bovary. Trad. Antonio Pichel. Vigo : Galaxia, DL 1994. 361 p. (Obras universais: 2. Literaria ; 118). ISBN: 978-84-7154-900-6.

Baxter-Stephen / Evolución — No Comments
27
feb. 10

Evolución, de Stephen Baxter. Libro II: humanos

Antigos labregos exipcios (Imaxe de: Science clarified)

Xa falei un pouco da primeira parte deste título (o 26 de xaneiro) e hoxe tócalle á segunda: o libro II: humanos. Dos Australopitecos facendo as súas primeiras paseadas pola sabana, á vez que nos explica os cambios producidos á evolución no logro do bipedismo (páx. 209), até as primeiras cidades consecuencia do sedentarismo e a agricultura. Stephen Baxter continúa ofrecéndonos unha dramatización do fenómeno da evolución á vez que vai deixando, de cando en vez, algunha idea ou concepto interesante polo mesmo ou pola interpretación que fai.

Na primeira parte extraía unha definición de evolución, hoxe podería traer Até aquí varios temas que o autor suxire. A bioloxía evolutiva do desenvolvemento (”evo-devo”) que estuda de xeito comparado a evolución dos estadios temperáns dos organismos para establecer relacións evolutivas entre grupos, aparece na páxina 189. Por certo que á novela aparece a palabra “evo-desa” no canto de “evo-devo”. Que non se enfade o tradutor se le isto. Fago esta anotación para manifestar a miña sorpresa (e tamén satisfacción de atopalo nunha novela) de ver como un término técnico se fai un recuncho no noso vocabulario. Haberá algunha outra novela que mencione as heterocronías? Esta faino na páxina 218. Cinco céntimos sobre que é a especiación témolos na páxina 219. Pola contra, sería unha castaña de lectura atopar unha explicación dalgún término científico a cada páxina. Dígovos que isto non pasa. Baxter alterna a narración con estas explicacións, e marcando puntos na historia da evolución dos humanos. “Para as criaturas do mundo as regras cambiaran novamente”, ou “a vida sempre fora dura e azarosa”. Deste xeito o autor vai marcando puntos de inflexión na narración.

Desta colección de pequenos relatos conectados a través do fío da evolución Baxter fai unha exposición dramática, a miúdo cruel. A loita polo liderado dentro do grupo, a manipulación, as crenzas, a evolución da conciencia desde a percepción de sensacións “simples” (ter fame) até o recoñecemento de inimigos e contrarios dentro do grupo (e de como se desfacer deles). De entre estas historias chámame a atención o relato dos primeiros humanos en chegar a Australia desde as illas máis próximas do continente asiático. Pola ausencia de violencia que si teñen outras escenas, e porque é un exemplo chulo de superación e perseveranza que esporea a atopar unha solución técnica para conseguir unha piragua estable.

Pero esta dramatización non é só unha licenza do autor. Esta progresiva complexidade da conciencia ten a súa importancia na narración. O que pasa é que isto descóbrese na última parte deste título, que comentarei proximamente.

Baxter, Stephen. “Evolución”. (Evolution. 2002) Trad. de Manuel Mata Álvarez. La Factoría de Ideas: Arganda del Rey, 2004. 16.5 x 23. 480 pàg. (Solaris Ficción: 54) ISBN-10: 84-9800-0513.

O autor participa no blog colectivo do club de lectura ciència Bib. Les Corts Miquel Llongueras. Neste blog apareceu a primeira versión deste escrito.

Autores e autoras / Codi genètic / Lafuente-Amàlia — 1 Comment
12
feb. 10

Codi genètic, de Amàlia Lafuente

Club de lectura Bib Les Corts Miquel Llongueras

Coberta do libro (Fonte da imaxe: web do editor)

Lafuente, Amàlia Codi genètic. Barcelona : Proa, 2009. 350 p., 23 cm. (Beta: 200). ISBN: 978-84-8437-903-4

Codi genètic, de Amàlia Lafuente, é o primeiro libro que lin este ano. Foi un agasallo destes que se fan por ningún motivo en especial ou sen ter relación con ningunha data sinalada ou celebración: unha auténtica sorpresa. Se xa mola recibir libros como agasallo en aniversarios e Nadal, aínda mola un pouco máis recibilos inesperados.

Codi genètic é a primeira novela de Amàlia Lafuente. A autora narra e dramatiza a vida dunha serie de investigadores, e máis concretamente a vida da protagonista, Marina Fontcuberta. Esta ten que loitar para se facer un recuncho nunha contorna laboral e profesional moi competitiva, coa presión engadida de ser filla dun investigador de renome. Marina atopa no intre de realizar un experimento (de forma un chisco “accidental”, posto que emprega por erro material que non estaba reservado para ela) que un composto podería abrir unha vía moi importante para reparar os danos sufridos nas neuronas provocado pola enfermidade do Alzheimer. Non hai que dicir que este achado resultaría un fito moi importante con consecuencias moi positivas tanto para os enfermos como para a carreira de Marina.

Cando Marina fai este achado xa se atopa traballando ás agachadas e en condicións moi precarias, situación esta froito de non aceptar a submisión ao seu xefe por motivos que non explicarei co desexo de non esmagarlle a lectura a ninguén. Ademais do relato persoal da Marina na procura do seu obxectivo, hai unha atmosfera de intriga na competencia xerada polo achado do fármaco contra o Alzheimer entre dous grupos de investigadores.

Hai unha cousa que non me gustou moito da novela. Son, quede claro, detalliños formais que non salpican aquilo que atopo que está moi ben feito. Recursos do tipo “relaxar o seu sistema nervioso”, non soltar unha molécula para mostrar que un non deixa ir palabra, ou “neuronas de home experto que anuncian imprudencias”….. Para o meu gusto, este tipo de metáforas desentoan na narración. Quizais a autora espera que os seus lectores sexan maioritariamente lectores vinculados á investigación e aos laboratorios. Quizais estes teñen unha percepción máis favorable sobre esta linguaxe que non eu. Espera a autora que os colegas de profesión sexan o groso dos seus lectores? A autora usa a palabra Ecu en vez de euro. Isto pareceume una licencia lícita até que atopei un “europeo” escrito tal cal, que me fai sospeitar dunha revisión insuficiente (xa que en catalán tería que ser “europeu”).

Gustoume moito como a autora enlaza fantasticamente ben a situación persoal coa condición profesional. Os personaxes non teñen unha vida desligada da vida profesional. Os sentimentos van coa persoa e nas relacións cos compañeiros. Estas relacións á vez, son máis complexas no ambiente de competencia que arrodea aos investigadores. Isto, moi ben ligado, fai de Marina unha das mellores personaxes femininas que lembro. E isto provócame moita satisfacción porque penso que esta clase de personaxes son minoría, do mesmo xeito que tamén o son as autoras.

O mundo da investigación é outra cousa moi ben descrita na novela. Mentiras piadosas para algúns son actitudes nada nobres para outros, fichaxes de investigadores estrela para que poñan a cara pero non fagan o traballo, competencia entre equipos, a descuberta de actitudes reprobables en persoas de confianza. E a actitude cara a unha actividade, a confianza na ciencia que ten por exemplo Marina, e o escepticismo doutros dos seus compañeiros… conseguirán facer cambiar de opinión a Marina?

Codi genètic foi un agasallo e unha lectura moi chula que recomendo moito aos lectores (e lectoras) do club de lectura e tamén deste bloc.

Baxter-Stephen / Evolución — No Comments
26
gen. 10

Evolución, de Stephen Baxter. Libro I: Ancestros

Unha das cousas que me chamou a atención deste libro é o seu título, que parece á primeira ollada o título dun manual académico. Por curiosidade busquei no catálogo dunha biblioteca que temos no barrio (a biblioteca da Facultade de Bioloxía da UB) onde atopei 15 entradas, todas elas de libros de ensaio ou especializados no tema. Mais Evolución de Stephen Baxter, trátase dunha novela.

Con esta particularidade comecei a súa lectura, preguntándome canta bioloxía evolutiva podía explicar (ou empregar) e se podería ser unha lectura recomendable para o noso club de lectura. Nun principio, cun peso de 480 páxinas, unha letra un chisco pequena e un palmarés de 0 premios… non semella un título doado de recomendar. O libro I (”ancestros”) é o que comentarei hoxe e deixo as dúas partes seguintes para outros días.

A novela abrangue un período de tempo dende 65 millóns de anos atrás até un futuro non fixado pero moi afastado. Neste sentido, non lembro ningún autor que se atrevese a falar sobre un intervalo de tempo tan longo. Aclaración continxente é dicir que o autor non é biólogo (é físico), pero que se documentou, e moito, na elaboración da novela é evidente. A min pareceume interesante esta mestura de dramatización da historia da vida que coñecemos e da interpretación que fai Baxter deste coñecemento.

“Deste xeito, xeración tras xeración, as poboacións de organismos seguían a pista dos cambios do mundo. Todas as variacións das especies que resultaban viables na nova contorna eran seleccionadas e aquelas que deixaban de ser viables desaparecían, mergulladas nos arquivos fósiles ou sumidas totalmente no esquecemento. Estas viravoltas eran interminables, como o proceso de axitación perpetuo. Mentres as variacións “requiridas” pola contorna atopábanse entre as variacións xenéticas dispoñibles, os cambios das poboacións podían ser moi rápidos… como descubrirían os humanos coas especies domesticadas de plantas e animais na procura da súa propia idea de perfección no seu patrimonio de criaturas viventes. Pero cando se esgotaban as variacións posibles, os cambios se estancaban até que aparecía unha nova mutación, acontecemento fortuíto provocado, quizais, pola radiación, que abría novas posibilidades de mutación. Isto era a evolución” [páx. 85]

Escollín este fragmento coa intención de ilustrar o ton da narración e tamén como pequeno aperitivo das ideas evolutivas que de tanto en tanto vai ofrecendo Baxter na novela. Até onde podo asegurar, corresponde certamente cunha definición de evolución moi correcta. Ademais, sinala entre liñas cara a outros temas moi interesantes. Falo agora mesmo do diferente ritmo evolutivo (gradualismo e saltacionismo) a que me evoca o autor cando fala da rapidez dos cambios nas poboacións. Tamén define a xeración de novas variantes, aínda que parcialmente, posto que fala unicamente da mutación producida polas radiacións.

Nin un único nin uns poucos personaxes son posibles, recordade o intervalo de tempo, pero si que hai un fío condutor que une as tres partes da novela. Trátase da liña evolutiva dentro dos primeiros mamíferos cara aos humanos. Purga (Purgatorius) é un dos protagonistas desta parte, que comeza co inminente impacto do meteorito a Chicxulub, que deixa vía libre á evolución dos mamíferos, e acaba cos antecesores dos homínidos a piques de facer o paseo pola sabana, a piques de lograr o bipedismo.

Volvo dicir que se trata dunha novela e que ninguén ten que coller esta lectura como substituto dun manual ou dun libro de ensaio. En todo caso, creo que a lectura é moi, pero que moi recomendable.

Edición en castelán do título de Stephen Baxter

O autor participa no blog colectivo do club de lectura ciència Bib. Les Corts Miquel Llongueras. Neste blog apareceu a primeira versión deste escrito.

Citas coa lectura / Conrad-Joseph — 2 Comments
15
gen. 10

Unha cita coa lectura (17): Conrad e zapatos

Uns amallós con mesaxe

Atopei esta cita de Joseph Conrad nunha caixa de zapatos dunha marca con nome de país sudamericano. A cita estaba escrita na cinta que envolvía o agasallo. A mesma cita e a súa versión orixinal atópanse tamén nunha bolsa desta marca de zapatos. “I thought it was an adventure, but in fact it was life”. Foi unha sorpresa moi agradábel e decidín engadila aquí.

Autores e autoras / El médico / Gordon-Noah — No Comments
12
gen. 10

Apuntamentos de lectura sobre “El médico”, de Noah Gordon

Boteille unha ollada ao blogue Por la boca muere el pez, que coñecín por medio da lectora corrente, e atopei varios temas interesantes. Do primeiro blogue collo a idea de “apuntes de lectura” que fago hoxe sobre o libro El médico, de Noah Gordon. A finalidade non é copiar simplemente este idea de Javier Armentia, a miña intención é salvagardar aquelas pasaxes que me pareceron máis interesantes, porque decidín “expurgar” o meu exemplar.

Non o fago con gusto, pero véxome na necesidade de facer espazo na miña biblioteca ás novidades recibidas no Nadal. Tamén ocorre que é un libro fácil de atopar nas bibliotecas da cidade. O exemplar que libero é unha edición de peto, cómoda e moi barata. Poderíao definir como o libro máis barato que teño, considerando o prezo cara ao número de páxinas. É unha boa cousa non ter que investir moitos cartos se xa te está ben unha edición sinxela. Até hai pouco era doado atopar só best-sellers en edición de peto, pero agora a oferta deste tipo de libro é moito maior. É de agradecer.

Non puiden evitar ler esta novela cun pouco de prexuízo cara á etiqueta de “best-seller”. Unhas poucas cousas do libro non me gustaron moito. A viaxe cara a Isfahan pareceume moi longa e unha lectura pesada. Nun principio, parecíame pouco críbel a situación que Rob puidese atopar en cada cidade por onde pasaba xente da súa mesma relixión. Teño que retractarme porque fun informado de que isto dábase desta forma e que está documentado. O que eu vía como un Philleas Fogg desta relixión é realmente un feito histórico. Malia todo, non me serviu para botar a sensación de estar vendo, como pasa nalgunhas películas, a marca dun automóbil ou dun reloxo moi preto e durante máis tempo da conta. Non me esperta simpatía o cariz de mercador que denotan algúns pasaxes da novela (”Tes valor; en caso contrario non te aventuraches tan lonxe para comerciar e mellorar a túa posición no mundo.” Páx. 399). Non me convenceu a historia do fillo ilexítimo co rei persa. Paréceme un recurso un pouco estrafalario, que fai a historia un pouco barroca.

Pero si gustáronme, e moito, aínda que chegar sexa lento porque aparece tarde na narración, as discusións sobre as limitacións das crenzas relixiosas na práctica médica e como se sitúan os personaxes que profesan credos diferentes (Rob e Hakim, por exemplo). Na chegada de Rob a Londres tamén hai diálogos moi interesantes con outros médicos que non teñen tantos coñecementos coma el.

Os meus apuntamentos de lectura corresponden principalmente a estas derradeiras páxinas deste libro que decidín despedir da miña biblioteca. Fágoo con auténtico sentimento de culpabilidade. De feito…. xa mo estou a repensar.

Cuberta do título

Gordon, Noah (2004) El médico (The physician. 1986) ´

Trad: Iris Menéndez. Barcelona: Ediciones B. 11 x 17.5 cm, 993 p.

(Byblos: 77; narrativa histórica: 2) ISBN-10: 84-666-1638-1.

“[...] Sentou nun enreixado baixo para contemplar aquela cidade tan estraña, onde todo era prohibido polo Corán e todo era obxecto de infracción. Permitíase a un home ter catro esposas, pero case todos parecían dispostos a arriscar a cabeza para ir á cama con outras mulleres, mentres que o Xa Alá fornicaba abertamente con quen lle viña en gana. Beber viño estaba proscrito polo Profeta e era pecado, pero había fame nacional de viño, unha gran porcentaxe da xente bebía en exceso e o Xa posuía unha ancha bodega de finísimos caldos. “Páx. 554.

“Non é Alá (grande e poderoso sexa!) O deseñador máis intelixente que haxa, Dhimmis? Non construíu El aos seus segundo unha estrutura extraordinaria? “Páx. 596.

“-É como ser elixido. Como si Deus dixese <> Non é unha cousa que eu desexase, senón algo que me buscou. [...]

- Non consideras unha blasfemia pretender que che corresponde corrixir os erros de Deus?

-Non, non. -dixo el suavemente-. Un bo médico só é o seu instrumento. “Páx. 646-647.

“-Se es axudante de Deus e corrixes os seus erros, por que non podes salvar?

- Porque non sei bastante. “Páx. 648.

“A cirurxía propiamente dita é satisfactoria pero vémonos obrigados a operar unicamente o exterior do saco de pel. O interior do corpo é un misterio ditaminado en libros de hai máis de mil anos. Non sabemos case nada do interior do corpo humano.

-Así ten que ser-[...] Cristiáns, xudeus e musulmáns coinciden en que é pecado profanar a forma humana.

- Eu non falo de profanación senón de cirurxía, de disección. Os antigos non limitaban os seus coñecementos científicos con admonicións sobre o pecado, e o pouco que sabemos remóntase aos gregos primitivos, que tiñan liberado para abrir o corpo e estudar. [...] A súa brillantez alumeou toda a medicina, pero despois o mundo caeu na escuridade “Páx. 705.

“-Non ten ningún sentido. Trátase dun mandamento ditado pola ignorancia.

- Non che permito dicir que a palabra de Deus é ignorancia!

-Non estou falando da palabra de Deus, senón da interpretación que fai o home da palabra de Deus. Isto é o que mantivo no mundo a ignorancia e a escuridade ao longo de mil anos. “Páx. 750

“-Pero se puideses abocarte ao centro da Terra, faríalo?

- ¡Naturalmente!

-Con todo podes abocarte ao interior do corpo humano e non o fas. “Páx. 822

“[...] Tes que practicar a cura das enfermidades dentro das regras da relixión e da vontade xeral dos homes. Se non o fas, o seu poder destruirache -concluíu o mestre. “Páx. 823.

“[...] Non tiñan a vantaxe dun sol Divos forte que os prohibise profanar a obra da súa creación. Contaban cun grupo de fodedores, este puñado de deuses e deusas débiles e busca-razóns. -O bibliotecario chuspiu entón de dátiles na súa palma cóncava e sorriu docemente-. Podían disecar porque, á fin e ao cabo, só eran bárbaros, Hakim. “Páx. 841.

“- [...] Saberedes que as interioridades do porco son idénticas ás do home. Algunha vez observastes un apéndice rosa ao cego do porco?

- [...]

-Interiormente o porco parece igual ao home [...] pero hai diferenzas sutís. Unha delas é este pequeno apéndice ao cego humano “Páx. 940.

“- Que foi o voso modelo?

-Un home ao que lle abriron o ventre.

-Entón só vistes un destes apéndices-terzou Hunne-. E sen dúbida a voz omnipotente que vos deu a coñecer a vosa vocación tamén vos dixo que a pequena verme rosa ás tripas é universal “Páx. 941.

“-Respondería que na súa sabedoría Deus permitiume ser guaridor porque El non creou ao home e á muller só para que sufrisen e morresen”. Páx. 955.

O autor participa no blog colectivo do club de lectura ciència Bib. Les Corts Miquel Llongueras. Neste blog apareceu a primeira versión deste escrito.

Autores e autoras / Autores/as galegos/as / Queipo-Xavier — No Comments
7
des. 09

O paso do noroeste, de Xavier Queipo

Xavier Queipo disimula moi mal que é biólogo. Nótase en moitas das súas Cartas marcadas e noutros dos seus títulos. Quede claro que non comento esta particularidade como cousa negativa. Pola contra, penso que isto é unha das cousas que fan interesantes o que escribe. Tamén se nota nesta novela de aventuras ambientada no século XVIII.

O paso don noroeste narra as aventuras do capitán Duchesnoy, escollido para acadar un fito inédito até o momento, que non é outro que atopar un paso polo noroeste até o estreito de Bering para chegar deste xeito ao océano Pacífico (1). O libro está narrado dende o punto de vista dun compilador, que proba de deixar constancia do que sucedeu. O inicio da narración, que describe unha Bruxelas supostamente cosmopolita pero lingüisticamente enfrontada (p.11), faime entrar nunha atmosfera de desacougo. Duchesnoy acepta con poucas matizacións o encargo, e con actitude profesional (diriamos hoxe) prepara o Epee e máis a tripulación. Moitos son os que opinan que a viaxe é unha tolería de éxito pouco probable, que consiste nunha empresa para espertar simpatía cara a unha coroa en horas baixas. Duchesnoy abandona a súa prometida sen moitos miramentos, sen sopesar as consecuencias dunha travesía tan longa na relación da parella. Nesta primeira parte o capitán non me resulta un personaxe admirable, e máis adiante, coa resposta dada ao malentendido cos nativos, até me parece cruel.

Pero a personalidade do capitán cambia ao longo da accidentada viaxe polas costas do Canadá. Ao cruzar o atlántico recibe novas instrucións que o obrigan a desviarse do seu obxectivo científico para atacar unha fortificación inglesa. Este detalle faime pensar en como as prioridades dos gobernos ás veces, e a pesar do contexto histórico diferente, teñen a mesmo orde. No medio dun tira e afrouxa de intereses, e en condicións climatolóxicas extremas, Duchesnoy ten que liderar e esporear á súa tripulación.

Un dos compoñentes desta é o naturalista Jean-Baptiste de Lille de Mirabeau, que abandonou os estudos de medicina polos mesmos motivos que outro naturalista famoso anos máis tarde (2), formouse como físico e por iso acada o cargo de científico do barco . Mirabeau é un dos elementos da contorna a Duchesnoy que modelan a evolución da súa actitude. O capitán admírao. “Non entendo como pode falar do noso planeta con tanta precisión e con tanto coñecemento quen só pode abranguer coa súa ollada unha porción ínfima parte da mesma” (p. 51), dirá sorprendido da sabedoría do vello. Mirabeau fai a viaxe máis interesante coas súas explicacións non só ao lector, se non tamén á tripulación (capitán incluído).

Malia todo, as diferenzas entre o naturalista e o capitán son notables. Este último é un home honesto, pero home dun tempo que está a sufrir moitos cambios (a revolución francesa). Mirabeau, en cambio, é home dos novos tempos, “fala da negación das verdades universais [...], que os mundos novos tiñan que ser vividos antes que explicados e, por suposto, antes de te-la capacidade moral de criticalos”. (p. 138-139). Estas diferenzas non son motivo de conflito entre eles, pero si subliñan o acantoamento que sofre Duchesnoy, que non reencontra o seu lugar na nova situación social e política, e que non ten o recibimento merecido.

Cuberta do título

Queipo, Xavier (1996) O paso do noroeste Santiago de Compostela: Sotelo Blanco. 15 x 22.5 cm, 176 p. (Medusa) ISBN-10: 84-7824-287-2.

1 Este fito é nestes días, aínda un fito imposible, ou case. Hai barcos que parece ser que xa poden atravesar unha banquisa de xeo delgada aínda que continua sen a axuda de barcos rompexeos. Desgraciadamente, parece ser que hai xente que xa está a refregar as mans coas posibilidades de que o cambio climático faga minguar a banquisa de xeo até o punto de ser navegable todo o ano.

2 Char les Darwin.

Auster-Paul / Brooklyn Follies — No Comments
30
oct. 09

Broklyn Follies, de Paul Auster

– Unha lectora convidada: Marta R.P. –

X

Auster, Paul. Brooklyn follies. Tradución, Eva Almazán. Vigo : Galaxia, [2006] 328 p. ; 22 cm. (Literaria: Galaxia: 227). ISBN: 84-8288-900-1.

Brooklyn Follies é unha das últimas traduccións de Galaxia que pasou polas miñas mans e estou segura que non será a derradeira. Aproveitando o “público” penso que é importante salientar o labor que tanto a editorial viguesa coma tamén Rinoceronte, Faktoria K de libros, etc, veñen facendo nos últimos anos ao publicar obras de autores estranxeiros na nosa lingua (no caso de Galaxia adiantándose incluso á publicación en castelán de “Do que estou a falar cando falo de correr”, un dos derradeiros libros de Murakami). Ter a opción de ler en galego autores internacionais é a miúdo un “privilexio” que non debería ser tal. Deberiamos ter á nosa disposición traduccións en galego ao mesmo tempo ca en castelán e así poder escoller ao noso gusto (no caso de Brooklyn follies eu non dubidaría, a edición de Galaxia non pode ser millor).

Deixando estes aspectos á marxe, pasarei á novela, que é o que aquí realmente toca.

Nathan Glass decide dar un xiro completo á súa vida despois de ter superado un cancro: deixa o traballo de toda a vida, séparase da muller e volve a Brooklyn, a cidade onde vivira de rapaz cos seus pais. Instalado na súa nova vida, un día por casualidade atopa ao seu sobriño Tom, co que había tempo que perdera o contacto.

Podería seguir facendo un resumo da trama do libro, pero deixarei as “tolerías” de Brooklyn para que cadaquén as goce á súa maneira. Pola miña parte, eu gocei moito con elas. Xa teño lido algún outro libro de Paul Auster e a verdade é que é un autor que polo de agora non me ten defraudado. Sabe escribir boas historias e crear bos personaxes, construíndo unhas realidades moi próximas ao lector e todo isto cunha narrativa moi sinxela, cousa que seguro que é ben difícil de acadar.

Estas tolerías de Brooklyn teñen un regusto positivo, ou polo menos así pasou no meu caso, aínda que ao final do libro apareza o episodio das torres xemelgas do 2001 coa súa sombra de traxedia. Auster fainos saber que o atentado cambiará o curso das cousas, que nada será coma fora ata aquel momento, máis malia este feito, eu collo a mensaxe positiva do libro: a idea das segundas oportunidades, das posibilidades de cambio nas nosas vidas. O resultado, ás veces, é positivo. Xa se sabe que quen non arrisca non gaña………..mais tampouco perde.. (unha galega non pode dicir outra cousa….)

Darwin-Charles — 2 Comments
28
oct. 09

Unha cita coa lectura (15): Darwin lector

“Doutra banda, as novelas, que son obras de imaxinación pero non dunha orde moi elevada, durante anos fóronme consolo e un pracer marabillosos, e a miúdo bendigo aos novelistas” (p. 135). Charles Darwin

Esta cita ten unha opinión moi clara sobre o valor da narrativa mais ociosa, que moitos (moitas) atoparán desacertada ou con prexuízo. En calquera caso, para min é un pracer descubrir a unha persoa tan especialista no seu tema como Charles Darwin descobre os beneficios desta actividade insubstituíbel que é a lectura.

Darwin, Charles (2009) Autobiografia (The autobiography of Charles Darwin: 1809-1882. 1958) Trad. Jaume Terrades. Introducció de Martí Domínguez. València: Universitat de València. 16 x 21 cm, 150 p. ISBN-10: 84-370-7328-6.

Desatinos / Tinaut-José-Alberto — No Comments
23
oct. 09

Os biólogos do mundo sumerxido

Punto de libro da exposición

“O único planeta verdadeiramente estraño é a Terra”. Oxalá a todo escritor se lle puidera facer unha exposición tan boa como foi esta que se fixo no CCCB. Para rememorala podemos atopar o catálogo nas bibliotecas e quizais estamos a tempo de consultar o seu blogue.

Hai días pechaba a lectura de El mundo sumergido, [1964] de J.G. Ballard. Fíxome pensar no efecto Lucifer que hai detrás do personaxe que xostrega ao protagonista, e tamén recordoume (en parte) a Señor das moscas, de William Golding. Pero non facer unha apunta do libro, a reflexión que quero abocar neste escrito é sobre a profesión do protagonista. Descúlpame lector, lectora, se chegaches até aquí esperando atopar a primeira.

O protagonista (Kerans) é biólogo. Bah, xa ves, pensaredes. Pero non é un tipo de biólogo calquera: é un taxónomo. Non coñezo outros exemplos de taxónomos na ficción.[Ti si? Dime quen son por favor] Kerans, en El mundo sumergido traballa para o goberno e ten o encargo de catalogar a bio-diversidade dun mundo que cambia e desaparece.

Parece ser que a taxonomía non é unha disciplina que estea moi en linde. Cando menos, isto é o que lamenta José Alberto Tinaut. Este catedrático da Universidade de Granada afirma que cada vez potenciase menos a formación e mantemento dun mínimo de taxónomos. Advirte que a progresiva desaparición destes especialistas comportará que non se poidan identificar con certeza nin sequera especies comúns da nosa contorna. Os taxónomos do noso “mundo emerxido” parecen non recibir a atención que merecen por parte do goberno. Tinaut asegura que “os estudos taxonómicos saen a miúdo adiante grazas ao entusiasmo persoal ou como subprodutos outros proxectos máis modernos”, que non se atopa apoio, nin na promoción nin no financiamento oficial destes traballos, nin tampouco na difusión dos resultados, que son publicados en revistas non indexadas”.

Estas opinións de Tinaut fanme pensar na perda de interese polos biólogos de bota “en favor” dos biólogos de bata (xenetistas, enxeñeiros, bio-tecnólogos…) e tamén nunhas palabras que eu penso son de Ramon Margalef. Este defende que o nome do programa das Nacións Unidas “Man and Biosphere” non é nada acertado, que se tería que chamar “Man in Biosphere”, porque o primeiro denota unha separación entre os humanos e o medio ambiente. Moito me temo que ninguén recolleu esta apreciación. Dígoo pensando no ensino de Ciencias Ambientais. Non teño nada en contra destas, pero fágome varias preguntas. En que medida son os ecólogos formados en bioloxía diferentes dos ecólogos formados en ciencias ambientais? Que coñecemento teñen os primeiros que non teñan os segundos? Eu non sei ver estas dúas disciplinas tan diferentes.

É inevitable imaxinar que, quizais, as prioridades na investigación reciban influencia daquilo que está máis en linde no momento, e que isto faga que algunhas disciplinas teñan un pequeno trato preferente. Pero isto é só unha opinión moi persoal. Como tamén o é crer que coñecer a bio-diversidade que nos rodea continúa sendo unha “necesidade epistemolóxica” totalmente vixente, malia a carencia de apoio e aínda que na narrativa de ficción actual non quede reflexo.

Tinaut, José Alberto. Taxónomos en horas baixas. En: Quercus, núm 269 (jul.2008) p. 82.