octubre « 2009 « A LEI DE LEM

octubre, 2009

Broklyn Follies, de Paul Auster

– Unha lectora convidada: Marta R.P. –

X

Auster, Paul. Brooklyn follies. Tradución, Eva Almazán. Vigo : Galaxia, [2006] 328 p. ; 22 cm. (Literaria: Galaxia: 227). ISBN: 84-8288-900-1.

Brooklyn Follies é unha das últimas traduccións de Galaxia que pasou polas miñas mans e estou segura que non será a derradeira. Aproveitando o “público” penso que é importante salientar o labor que tanto a editorial viguesa coma tamén Rinoceronte, Faktoria K de libros, etc, veñen facendo nos últimos anos ao publicar obras de autores estranxeiros na nosa lingua (no caso de Galaxia adiantándose incluso á publicación en castelán de “Do que estou a falar cando falo de correr”, un dos derradeiros libros de Murakami). Ter a opción de ler en galego autores internacionais é a miúdo un “privilexio” que non debería ser tal. Deberiamos ter á nosa disposición traduccións en galego ao mesmo tempo ca en castelán e así poder escoller ao noso gusto (no caso de Brooklyn follies eu non dubidaría, a edición de Galaxia non pode ser millor).

Deixando estes aspectos á marxe, pasarei á novela, que é o que aquí realmente toca.

Nathan Glass decide dar un xiro completo á súa vida despois de ter superado un cancro: deixa o traballo de toda a vida, séparase da muller e volve a Brooklyn, a cidade onde vivira de rapaz cos seus pais. Instalado na súa nova vida, un día por casualidade atopa ao seu sobriño Tom, co que había tempo que perdera o contacto.

Podería seguir facendo un resumo da trama do libro, pero deixarei as “tolerías” de Brooklyn para que cadaquén as goce á súa maneira. Pola miña parte, eu gocei moito con elas. Xa teño lido algún outro libro de Paul Auster e a verdade é que é un autor que polo de agora non me ten defraudado. Sabe escribir boas historias e crear bos personaxes, construíndo unhas realidades moi próximas ao lector e todo isto cunha narrativa moi sinxela, cousa que seguro que é ben difícil de acadar.

Estas tolerías de Brooklyn teñen un regusto positivo, ou polo menos así pasou no meu caso, aínda que ao final do libro apareza o episodio das torres xemelgas do 2001 coa súa sombra de traxedia. Auster fainos saber que o atentado cambiará o curso das cousas, que nada será coma fora ata aquel momento, máis malia este feito, eu collo a mensaxe positiva do libro: a idea das segundas oportunidades, das posibilidades de cambio nas nosas vidas. O resultado, ás veces, é positivo. Xa se sabe que quen non arrisca non gaña………..mais tampouco perde.. (unha galega non pode dicir outra cousa….)

Darwin-Charles — 2 Comments
28
oct. 09

Unha cita coa lectura (15): Darwin lector

“Doutra banda, as novelas, que son obras de imaxinación pero non dunha orde moi elevada, durante anos fóronme consolo e un pracer marabillosos, e a miúdo bendigo aos novelistas” (p. 135). Charles Darwin

Esta cita ten unha opinión moi clara sobre o valor da narrativa mais ociosa, que moitos (moitas) atoparán desacertada ou con prexuízo. En calquera caso, para min é un pracer descubrir a unha persoa tan especialista no seu tema como Charles Darwin descobre os beneficios desta actividade insubstituíbel que é a lectura.

Darwin, Charles (2009) Autobiografia (The autobiography of Charles Darwin: 1809-1882. 1958) Trad. Jaume Terrades. Introducció de Martí Domínguez. València: Universitat de València. 16 x 21 cm, 150 p. ISBN-10: 84-370-7328-6.

Ollos de auga / Villar-Domingo — No Comments
26
oct. 09

Un paseo por “Ollos de auga” (7)

Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem

Fotografía 15: A Biblioteca nodal de Vigo. 11 de abril de 2009. “Descendeu polo empedrado deixando á dereita a biblioteca universitaria e a casa episcopal”. (p. 160). Esta biblioteca é outro gran lugar da cidade. Leo Caldas pasa ao seu carón esta vez, pero para mi é un los lugares onde proverme de lecturas cando estou en Vigo.

Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem

Fotografía 16: Rúa Colón. 1 de agosto de 2009. “Subiron no coche pola rúa de Colón” (p. 160). Unha das rúas da cidade que leva até outras rúas tamén céntricas e importantes da zona. Subindo no sentido no que o fai Caldas pasamos por diante onde estaba hai tempo o bar “Teide”. Este bar é tamén escenario doutra novela viguesa: Sangue sobre a neve, de Manuel Forcadela. Foi ademais o primeiro post deste blogue.

Desatinos / Tinaut-José-Alberto — No Comments
23
oct. 09

Os biólogos do mundo sumerxido

Punto de libro da exposición

“O único planeta verdadeiramente estraño é a Terra”. Oxalá a todo escritor se lle puidera facer unha exposición tan boa como foi esta que se fixo no CCCB. Para rememorala podemos atopar o catálogo nas bibliotecas e quizais estamos a tempo de consultar o seu blogue.

Hai días pechaba a lectura de El mundo sumergido, [1964] de J.G. Ballard. Fíxome pensar no efecto Lucifer que hai detrás do personaxe que xostrega ao protagonista, e tamén recordoume (en parte) a Señor das moscas, de William Golding. Pero non facer unha apunta do libro, a reflexión que quero abocar neste escrito é sobre a profesión do protagonista. Descúlpame lector, lectora, se chegaches até aquí esperando atopar a primeira.

O protagonista (Kerans) é biólogo. Bah, xa ves, pensaredes. Pero non é un tipo de biólogo calquera: é un taxónomo. Non coñezo outros exemplos de taxónomos na ficción.[Ti si? Dime quen son por favor] Kerans, en El mundo sumergido traballa para o goberno e ten o encargo de catalogar a bio-diversidade dun mundo que cambia e desaparece.

Parece ser que a taxonomía non é unha disciplina que estea moi en linde. Cando menos, isto é o que lamenta José Alberto Tinaut. Este catedrático da Universidade de Granada afirma que cada vez potenciase menos a formación e mantemento dun mínimo de taxónomos. Advirte que a progresiva desaparición destes especialistas comportará que non se poidan identificar con certeza nin sequera especies comúns da nosa contorna. Os taxónomos do noso “mundo emerxido” parecen non recibir a atención que merecen por parte do goberno. Tinaut asegura que “os estudos taxonómicos saen a miúdo adiante grazas ao entusiasmo persoal ou como subprodutos outros proxectos máis modernos”, que non se atopa apoio, nin na promoción nin no financiamento oficial destes traballos, nin tampouco na difusión dos resultados, que son publicados en revistas non indexadas”.

Estas opinións de Tinaut fanme pensar na perda de interese polos biólogos de bota “en favor” dos biólogos de bata (xenetistas, enxeñeiros, bio-tecnólogos…) e tamén nunhas palabras que eu penso son de Ramon Margalef. Este defende que o nome do programa das Nacións Unidas “Man and Biosphere” non é nada acertado, que se tería que chamar “Man in Biosphere”, porque o primeiro denota unha separación entre os humanos e o medio ambiente. Moito me temo que ninguén recolleu esta apreciación. Dígoo pensando no ensino de Ciencias Ambientais. Non teño nada en contra destas, pero fágome varias preguntas. En que medida son os ecólogos formados en bioloxía diferentes dos ecólogos formados en ciencias ambientais? Que coñecemento teñen os primeiros que non teñan os segundos? Eu non sei ver estas dúas disciplinas tan diferentes.

É inevitable imaxinar que, quizais, as prioridades na investigación reciban influencia daquilo que está máis en linde no momento, e que isto faga que algunhas disciplinas teñan un pequeno trato preferente. Pero isto é só unha opinión moi persoal. Como tamén o é crer que coñecer a bio-diversidade que nos rodea continúa sendo unha “necesidade epistemolóxica” totalmente vixente, malia a carencia de apoio e aínda que na narrativa de ficción actual non quede reflexo.

Tinaut, José Alberto. Taxónomos en horas baixas. En: Quercus, núm 269 (jul.2008) p. 82.

Ollos de auga / Villar-Domingo — No Comments
19
oct. 09

Un paseo por “Ollos de auga” (6)

Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem

Fotografía 13: O Sereo de noite. 8 de agosto de 2009. “Cando o inspector Caldas saíu do Elixio pasaban das nove e media do serán. O sol puxérase, mais o día aínda conservaba luz (p. 103)”. A primeira vez que a vin case que non me fixo efecto ningún. Pero da indiferenza do principio pasei, co paso do tempo, á atracción inevitábel. Agora sempre que paso por esta praza non deixo de botarlle unha mirada, aínda que sexa axiña, a esta escultura. Hai un intre descubrín non só que o seu autor é o escultor e escritor Paco Leiro, senón que os nadadores da estación marítima tamén os fixo el. Se cadra Leo Caldas tamén bótalle unha ollada ao Sereo mentres espera cruzar un paso de peóns o un semáforo virar a verde.

Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem

Fotografía 14: O Elixio, pechado. 8 de agosto 2009. Pechado! O Elixio non é ficción, é un local que existe de verdade. Como xa dixen visitei Vigo en agosto e por este motivo moitas cousas atopeinas pechadas. Neste caso laméntoo especialmente. Neste lugar fácese o mellor polbo da cidade. Son un adicto a este manxar e quedeime coas ganas de probar a receita do Elixio. Da vindeira visita a cidade non pasa.

Firmin — No Comments
14
oct. 09

Unha cita coa lectura (14): sobre libros vellos

«O que máis detestaba era ler as dedicatorias por enriba dos ombros de Norman: “Para o meu querido Peter, no noso décimo quinto aniversario de vodas” (nas Robbáiyat, d’Omar Khayyam); “Este libro foi un agasallo á miña querida Violet Swain, que en paz descanse, cando os dous tiñamos dezasete anos” (en O vixía no centeo); “Para María, que te brinde solaz” (nos Sermóns, de John Doone); “Para que non esquezas as nosas dúas semanas no paraíso italiano” (en As pedras de Venecia, de Ruskin); “a tolería non é senón xenialidade incomprendida; reza por min” (nas Cancións de inocencia e experiencia, de William Blake); “vivo, morro; vivín, estou morto, morrerei, vivirei” (en Temor e Temor, de Kierkegaard)… E así decenas e decenas, en cada furgoneta de libros que chegaba. Era noxento. Tiñan que soterrar os libros cos seus propietarios, como facían os exipcios, para que a xente despois non puidera poñer as gadoupas por riba; para que os mortos tiveran algo que ler no longo percorrido da eternidade» (p. 78)

Na número 14, unha cita do personaxe que buscaba na súa nai a teta número 13 (que non existía). Onte rematei Firmin, a historia dunha rata que vive nunha libraría de libro vello. Firmin é un lector empedernido cun gusto exquisito e tamén con opinións moi firmes sobre o coidado que merecen os libros. Non me decatara até ler esta páxina. Acto seguido busquei na miña biblioteca os libros que mercara en librarías de vello na procura de dedicatorias deste tipo. Só atopei unha, na edición que teño de John Wyndham de El dia dels trífids. Neste di “Reis tia Nina 85-86”, e o seu antigo propietario foi Marc C. L.

Savage, Sam (2009) Firmin : un relat farcit d’humor negre: tot un símbol de l’amor per la literatura (Firmin: adventures of a metropolitan lowlife. 2006) Trad. Sabina Galí; illustracións de Fernando Krahn. Barcelona: Columna. 11.5 x 18 cm, 206 p. (Labutxaca. Narrativa) ISBN-10: 84-92549-91-7.

Ollos de auga / Villar-Domingo — 2 Comments
12
oct. 09

Un paseo por “Ollos de auga” (5)

Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem

Fotografía 11: Praia de Lapamán. 18 de agosto 2009. “Malia que non volvera dende neno, Leo Caldas recordaba nitidamente as árbores plantadas na orela da praia de Lapamán.” (p. 99). Coa lectura de Ollos de auga descubrín lugares que non coñecía. Un destes é esta praia, de augas mornas (se a comparamos con outras costas galegas), que esta en Bueu. Aquí Estévez ten un pequeno altercado coa fauna piscícola da zona. As secuelas deste encontro van traer consecuencias mais adiante no transcurso da historia.

Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem

Fotografía 12: Hospital Xeral-Cíes. 3 de agosto 2009. “Queren que lles facilite unha lista das persoas que teñen oa formol?” (p. 123). A perspectiva da fotografía non permite recoñecer que este hospital de paredes verdes é unha das torres da cidade. Non souben dende onde facer a fotografía e á final tiven que me quedar con esta.

Desatinos — No Comments
9
oct. 09

Gústanos a ciencia ficción?

O autor e historiador da ciencia ficción Brian Aldiss lamentaba a carencia de empatía cara ao xénero nun artigo de Bryan Appleyard no xornal The Sunday Times. Este xornalista recolle unha serie de impresións sobre esta literatura nos nosos días. “Unha ciencia ficción nova, dura, lóxica e frutífera é agora unha rareza”. Pola contra, atopámonos nun verdadeiro escenario de ciencia ficción: cambio climático, recursos petrolíferos esgotándose, redes de comunicación máis extensas e complexas que nunca, turistas espaciais, …. E por isto pedimos que a ciencia ficción teña máis vixencia da que lle atribuímos, e preguntámonos se non a queremos o suficiente.

Gústalle ao mundo editorial a ciencia ficción? Algúns autores prefiren non ser encadrados no xénero. Aldiss explica que a primeira novela de Salman Rushdie (Grimus. 1977) foi merecedora do galardón á mellor novela de ciencia ficción, pero que os editores preferiron retirar a novela do premio no último momento. “Se lle poñían a etiqueta de escritor de ciencia ficción ninguén querería saber del máis nada”. Tanta mala prensa dá ser autor/a de esta narrativa?

Este foi o último número publicado. O boletín "Estació Garcilaso" xa non existe. Pero agora a biblioteca ten unha cousa mellor: un blogue

Gústalle aos autores a ciencia ficción? Hai quen afirma non escribir ciencia ficción, aínda que as súas obras poderíanse incluír no xénero. Margaret Atwood, por exemplo, afirma non escribir ciencia ficción, se non “ficción especulativa”. Isto é moi lícito, madía leva, pero poderiamos atopar tamén algunhas das súas obras ao estante de “ciencia ficción” na biblioteca e non sería un erro. Stanislaw Lem dicía a unha das súas últimas entrevistas que “O xénero da ciencia ficción é unha cousa que non soporto, considéroo un xénero moi menor, pueril e carecido de todo valor cognitivo” e que “de mozo escribín novelas próximas á ciencia ficción para poder escapar do realismo social en linde e para sortear a censura stalinista, pero non deixo que se reediten…” Ray Bradbury lamentaba ser considerado só como un autor de ciencia ficción malia que esta narrativa constitúe unha parte non maioritaria da súa obra.

Premios literarios específicos dos xénero hai moitos e diferentes. Pero, están excluídos de poder optar ao Premio Nobel de Literatura os autores de ciencia ficción? Que un/a escritor/a aspire ao Premio Nobel é moi lícito e comprensible. Antonio Lobo Antunes, que non escribiu ciencia ficción, declaraba ao recibir Premio de Literatura en Linguas Romances de la Feria Internacional do Libro de Guadalaxara” que “só falta o gordo”. Sobre Lem díxose que non recibiu “o gordo” polo feito de ser considerado un autor do xénero. Isto non nos ten que facer dano. Hai autores excelentes que non o teñen (Calvino, Borges, Vonnegut…. están na miña lista). De tódolos xeitos, xa temos resposta á última pregunta: temos unha autora galardoada co premio Nobel de literatura (no 2007) que escribiu ciencia ficción: Doris Lessing, autora de Canopus en Argos: arquivos (1980-81), unha “Space opera” que foi amplamente comentada en estudos de política e xénero. Desvanécese así o estigma sobre estes escritores? Pois parece ser que non. Polo menos Harold Bloom, crítico literario e autor de canons encomiados, non se corta ao dicir que a obra de Lessing dos últimos 15 anos é dificilmente lexíbel.

Sexa como sexa, a ciencia ficción manterá sempre a boa saúde dunhas poucas boas calidades. Dínolo Aldiss: “Borges, como Lem, sospeita que non sabemos nada sobre nós. Interésache isto? Si. Le ciencia ficción.” Appleyard tamén apunta ao artigo unha novidade editorial: Different Engines: How Science Drives Fiction and Fiction Drives Science (2008) de Mark L. Brake e Neil Hook. Estes autores defenden que os autores e autoras de ciencia ficción son libres de especular nunha medida que os científicos non o son. A ciencia ficción é un compañeiro necesario da ciencia. Como pode a ficción deixar de contemplar futuros posibles nun mundo en cambio constante? Como pode a ciencia empezar a crer na súa sabedoría, na súa verdade, sen escritores e escritoras que buscan á dianteira do territorio?

Gústanos aos lectores/as a ciencia ficción? Madía leva. Non temos que deixar de ter presente estes argumentos, do mesmo xeito que un canon pode ser un bo repertorio de onde sacar información para novas lecturas. Pero o primeiro criterio a que temos que atender é o noso gusto. E si gústanos ler ciencia ficción pois adiante. Por que teriamos que deixar de querela?

- Referencias -

Appleyard, Bryan. Why don’t we love science fiction?. En The Sunday Times [en liña]. 2 de decembro de 2007 [Consulta: 26 de novembro de 2008]. Dispoñible en: http:// entertainment.timesonline.co.uk/tol/artes_and_entertainment/books/artigo2961480.ece

López, Angeles. A ciencia ficción é un xénero pueril (Entrevista a Stanislaw Lem) en: La Vanguardia [en liña]. 12 de abril de 2006 [Consulta: 26 de novembro de 2008].

Maiello, Michael. A Nobel Prize For Science Fiction. En Forbes [en liña]. 10 de outubro de 2007 [Consulta: 26 de novembro de 2008]. Dispoñible a: http://www.forbes.com/2007/10/12/nobel-prize-lessing-opinion-books-cz_mm_1012lessing.html

Este texto foi escrito orixinariamente para o boletín “Estacio Garcilaso” núm 4, da Biblioteca Garcilaso.

Darwin-Charles — 2 Comments
7
oct. 09

Unha cita coa lectura (13): o moneco “Darwin”

“Darwin escribiu unha vez que el nunca foi un ateo… e que agnóstico sería o xeito máis correcto de describir a súa forma de pensar”.

Este pequeno xoguete foi un agasallo simpático que me fixeron hai tempo. É máis famoso do que poida parecer nun principio, pois aparece tamén no programa de Eduard Punset (Redes), a carón do voante do taxista. A caixa ten detrás esta cita sobre o pensamento de Darwin no referente á relixión. Gustoume atopar que o meniño levaba unha referencia a súa persoa, pero témome moito que na súa autobiografía, editada sen censura este Ano Darwin por primeira vez, deixa claro que a súa verdadeira actitude é máis próxima ao ateísmo que ao agnosticismo.

Ollos de auga / Villar-Domingo — No Comments
5
oct. 09

Un paseo por “Ollos de auga” (4)

Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem

Fotografía 9: Antigas portas da cidade. 1 de agosto de 2009. “Leo Caldas atravesou a rúa do Príncipe, cruzou a Porta do Sol, e pasou debaixo da arcada que noutro tempo fora unha das portas da cidade vella. (p. 103). Un pouco máis adiante no mesmo parágrafo atopamos a referencia á biblioteca. Isto fíxome pensar que a arcada pola que pasa Caldas é a arcada que aínda existe, a carón da praza Das Artes. Pero na rúa Gamboa semella estar a verdadeira (ou ao menos isto lin nun xornal) antiga porta da cidade. Non sei cal destas información é certa. A miña suposición é que debían existir diversas portas.

Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem

Fotografía 10: Rúa de Gamboa número 5. 1 de agosto de 2009. “Tomou a canella que levaba á concatedral, foi en dirección oposta ao templo e baixou pola rúa de Gamboa. No número 5 estaba o Grial” (p.104). Unha das limitacións de visitar Vigo no verán: atopar todo pechado. Saber que hai realmente no número 5 desta rúa vai ter que esperar a outra visita. Nesta ocasión puiden engadir outra incidencia ás miñas vacacións: as obras.