juliol, 2009


31
jul. 09

Entre dinosauros

Un libro pequeno máis totalmente equipado: unha introdución de Arthur C. Clarke, un epílogo de Stephen Jay Gould e unha nota da filla do autor responsable esta da publicación do libro anos despois da morte do seu autor George Gaylord Simpson. Iso sen contar cunhas poucas ilustracións moi chulas de até cinco especies de dinosauros.
G. G. Simpson, paleontólogo de renome, aproveita os seus coñecementos para describir con detalle a vida entre dinosauros. Esta é a transformación que sufriu o título na súa tradución ao castelán.
Sam Magruder é un investigador cronolóxico que desaparece accidentalmente traballando no seu laboratorio. Magruder, claro esta, viaxa cara o pasado, pois “a non existencia do futuro é unha conclusión necesaria para a cronoloxía teórica, e non podes viaxar cara a non existencia”. Daquela que aparece no Cretáceo, onde empeza unha vida de absoluta soidade e moitos perigos como único ser humano. É aquí neste contexto onde a historia danos unhas poucas reflexións sobre a ciencia da paleontoloxía. Gustoume o comentario que o noso Robinson Crusoe do tempo fai sobre a verdadeira cor dos dinosauros, que el ve moi diferentes en comparación cos seus coñecementos previos, inferencia da interpretación dos fósiles atopados na súa época orixinal. Simpson tamén nos explica, a través do personaxe, a diferencia entre poiquilotermia e homeotermia. Declárase a favor da non homeotermia dos dinosauros, tema este debatido na máis popular divulgación científica sobre este grupo de animais (Wilford, Desmond, Charig …). Reflexiona tamén sobre a evolución, o mellor dito sobre a practicamente non evolución dos crocodilos, que perduran tal como eran des de o Cretáceo até a actualidade. O autor conxectura se a sorprendente evolución dos humanos non é un fracaso evolutivo en ver dun éxito. A primeira vista pareceume que o autor aproveitaba o recuncho da ficción para falar fora do micro, para darse o gusto de galantear con teorías e hipóteses non contrastadas. O epílogo de S.J. Gould, que por certo non sei se aparece na edición en castelán, descúbreme polo contrario que a “ideoloxía” da novela é congruente co pensamento do autor.
Clarke afirma que a novela é a mellor novela sobre viaxes no tempo despois do título do mestre H.G. Wells. Eu penso esaxerada esta opinión, malia gustoume igualmente. Unha cosa que recupera de A maquina do tempo é a incredulidade sobre a posibilidade desa viaxe. Un pequeno grupo de persoas xulgan a veracidade do relato de Magruder que lles chegou. Un deles, o historiador, lamenta que este non aproveitara os seus coñecementos para indagar no seu entorno e condición. Outro deles, o home común, loa en cambio ao protagonista por sobrevivir nesa drástica situación.

A lei de Lem - Daniel Gonzalez Martin

Imaxes do exemplar lido

Simpson, George Gaylord (1996) The dechronization of Sam Magruder Introdución: Arthur C. Clarke. Epílogo: Stephen Jay Gould. Editada en memoria por: Joan Simpson Burns. New York : St. Martin’s Press. 136 p. 20 cm. ISBN: 0-312-13963-2.


29
jul. 09

Unha cita coa lectura (5): escoitade o que dí Russell

a lei de Lem - Daniel Gonzalez Martin

“Oxalá puidese facer que a luz de Conrad brillase para outros como brillou para min” Bertrand Russell

Convencido estou que unha opinión procedente de alguén que é “importante”, coñecido, ou ten un criterio que paga a pena au menos escoitar, pode a veces chamar a atención moito máis que a doutras persoas. A min me pasa cando atopo unha opinión como esta que non coñecía, e tamén cando descubro lectores “ilustres” que leron autores que admiro.  É por iso que engadín esta cita, que aparece na cuberta de Falk, título que vou comentar moi pronto.

Conrad, Joseph (2008) Falk: una remembranza. Una avanzadilla de progreso (Falk; a reminiscence. 1901. An outpost of progress. 1896) Trad: Vicente Campos i Gemma Martínez. Pròleg de Vicente Campos. Barcelona: Navona. 12.5 x 19.5 cm, 157 p. (Reencuentros: 17) ISBN: 978-84-96707-92-4.


24
jul. 09

El legado de Humboldt, de Saul Bellow

¿Tería que dicir que este libro non me gustou? Pensando nas recomendacións de Carme Font, que di que non valen medias tintas, que un lector ou lectora quere ler un comentario claramente positivo ou negativo e non unha escala de grises….

Saul Bellow dinos nas primeiras páxinas que a personaxe (Charles Citrine) herdou algunha cosa de Von Humboldt Fleisher, o seu mestre e mentor, falecido despois da caida da súa popularidade e inimizade co protagonista. 400 páxinas máis tarde coñecemos por fin cal é este legado. Entre un punto e outro, a historia do vagar perdido de Citrine, a súa relación de parasitado por todos os que queren rabuñar cartos da fortuna de este, que vai a menos ao ritmo que avanza a narración. Fíxoseme moi longa esta parte. Ten moitas reflexións e referencias a moitas personaxes. Isto non é problema, ao contrario, gústanme as lecturas deste tipo. Pero non podo evitar certa falta de empatía por personaxes que sento lonxe porque “son de alí”. Non pasa con todos os citados neste título. Rudolf Steiner e Shakespeare afirmaría son os nomeados en máis ocasións. Polo intre, teño que dicir que a resposta a pregunta é afirmativa.

A lectura non resulta demasiado pesada, e provoca algunhas gargalladas. Gózase da retranca que gasta o autor. Tamén das situación do mafioso inexperto que parece estar de prácticas que é Cantabile. De feito, atopei a faltar a este durante parte da narración e por un intre pensei que non aparecería de novo.

Pero a historia cambia, e o fai para ben. Ou deste xeito o vexo eu. A historia ten unha crítica interesante a mestura da arte e o diñeiro, á actitude capitalista de (saber) inverter e gañar. Aquí Citrine se descobre como un verdadeiro inadaptado, pois non “cre” no dólar e a súa preocupación é cara a súa condición, a súa relación coas mulleres, co seu irmán, e coa mesma lembranza de Humboldt. Gústame o divagar sobre a utilidade do poeta para a sociedade, para esa sociedade que ten como meta amasar éxito, éxito económico.

E cambio a resposta á pregunta para dicir que o libro si me gustou, que me deixou moi bo sabor de boca. Que tamén e certo que cústame moito falar mol dun libro, verdade. Pero aínda cheguei a me dicir que “un e non máis” antes de rematar a lectura, agora non descarto para nada tropezar con “outro” Bellow.

A lei de Lem - Daniel Gonzalez Martin

Detalles do exemplar lido

Bellow, Saul (2009) El Legado de Humboldt Trad: Vicente Campos. Barcelona: Galaxia Gutenberg. 13 x 21 cm. 629 p. (Narrativa/ Galaxia Gutenberg: 62). ISBN-978-84-8109-789-4.


22
jul. 09

Unha cita coa lectura (4): o pai de Leo Caldas dicía…

“Caldas lembraba as palabras do seu pai cando insistía en que podía coñecer aos homes simplemente atendendo ao que beben ou ao que len”

Esta sentencia aparece na páxina 37 dunha novela que rematei onte e que me abraiou moi gratamente. Leo Caldas é o inspector protagonista da historia (Ollos de auga)  é Domingo Villar o autor desta novela urbana. Unha homenaxe a cidade de Vigo que vai ser reseñada neste blogue sen dúbida. Pero cando o pai de Caldas dí isto, ¿quere dicir que somos dun xeito e entón facemos unhas determinadas lecturas, ou quere dicir que determinadas lecturas fannos dunha maneira?

Villar, Domingo. Ollos de auga. Vigo: Galaxia, 2007. 240 p. 21 cm. (Literaria/ Galaxia: 233) ISBN 978-84-8288-927-6.


17
jul. 09

El Duelo, de Joseph Conrad

A relectura do relato sérveme para reafirmarme na miña interpretación. Non estou totalmente de acordo con aquilo que di a sinopse sobre “a evanescente natureza da ofensa”. Non quero ser contestatario nin corrector, e por encima de todo, desexo que a miña opinión non pareza estrafalaria. Probarei de explicarme, pero non de convencer.

Non teño ningún tipo de admiración que confesar cara a ningún militar, pero cualificalos a todos de mecánicamente temperamentais e  carecidos de intelixencia emocional paréceme un xuízo rápido. Pódese dicir que son individuos marcadamente adoutrinados, de acordo. Pero pode ser que todos acabemos sendo un pouco corporativistas dalgunha idea.

A historia de Armand De Hubert cativoume. E afirmaría que foi grazas á narrativa de Joseph Conrad.

Dúas edicións diferentes do título comentado

Deste título lin dúas traduccións

Coincidía cunha persoa, non lembro quen, en que as historias de Conrad podíanse resumir en dúas liñas. A ver: Dous mandos do exército de Napoleón perpetúan durante (case) toda a súa vida a resolución dun duelo froito dunha suposta ofensa. Máis ou menos, vai así. Pero tamén coincidía con esta persoa (sigo sen recordar quen) que isto non implicaba simplicidade na trama nin no desenlace.

De Hubert ten que arrestar Feraud por baterse en duelo, cousa non permitida por Napoleón en tempo de guerra. Pero Feraud recibe como unha ofensa imperdoable que a detención se faga ante a bela Madame de Lionne e reta De Hubert a un duelo. Este non quere fuxir da suposta provocación medio sorprendido da situación, co pensamento que Feraud é unha persoa visceral. Esta xusta quedará pendente durante moito tempo, porque non se resolve ao primeiro encontro nin ós posteriores. Pero, ¿é a obstinación dos dous tenentes a que fai esta disputa irracional e tan duradeira? Si, pero non na medida como poderiamos pensar. Armand De Hubert non quere transixir ante Feraud. El ten razón, el é inocente , responderá máis adiante á pregunta de si se trata dunha causa nobre. (Descubriremos tamén un pouco máis tarde que Madame de Lionne é a súa irmá) De Hubert é medido, dilixente, profesional diriamos agora. Pero non “sente as cores”. Ou non tanto como Feraud, que non é menos dilixente pero sí máis impulsivo. Feraud acusará a De Hubert de non estimar ao emperador. E esta acusación será asumida por todo o mundo como certa. Isto afectará ao segundo, que xa non saudará como antes, quizais máis decepcionado que doído co seu entorno, e dándose conta que aquilo que tería que atopar neste momento é unha muller. Eu penso que De Hubert mantén pendente a xusta porque deste xeito é fiel a si mesmo, é congruente co seu convencemento. Outras cousas cambiaron, déronse acontecementos que cambiaron irremediablemente. Quédanos ser fieis a nós mesmos, preservar un xeito de pensar que forma parte da nosa identidade. O Barón chega até interceder a favor de Feraud para evitar que este sexa executado pola súa fidelidade a Napoleón, agora derrotado e encarcerado. De Hubert podería deixar de andar xunto ao abismo e deixar de expoñer a súa vida na morte. Pero non o fai.

O Barón atopa unha prometida coa irmá como mediadora, da que non espera outra cousa que un amor verdadeiro. Con este aire orgulloso e esixente fálanos Conrad de De Hubert ao comezo do cuarto capítulo. Eu digo que é (só) para acentuar o xiro conradiano do personaxe, que se producirá nesta parte do relato. A fin do duelo servirá non só para que o Barón se libere do desazo que lle producía a posibilidade de morrer así. Tamén lle servirá, involuntariamente, para comprobar a sinceridade dos sentimentos da moza. (Esta presentarase de madrugada en casa do Barón co desexo de paralo)

Non quero explicar con detalle como se resolve a xusta, paréceme “antipático” explicar como é o final dunha historia (dei suficientes detalles en todo caso). Pola contra, penso que se hai finais que se poden explicar sen chafar a lectura estes son os das historias de Joseph Conrad, posto que a súa maxia está en como están narrados e non tanto en como acontece o desenlace.

O ano pasado lía a tradución de Fernando Jadraque (Madrid: Valdemar, 2005) e antes de facer este escrito a de Arturo Agüero Herranz (Madrid: Alianza, 2008). Esta é a interpretación que fago do relato, estes son os pensamentos que me provocou. Se liches até aquí… Graciñas.

A primeira versión en castelán apareceu no blogue “Lecturas errantes“. A segunda versión en catalán apareceu no blogue “Club de lectura ciència Biblioteca Les Corts Miquel Llongueras“. E por fín en galego: aquí.


15
jul. 09

Unha cita coa lectura (3): lecturas en compaña

“Escríbese en soidade, lese en soidade e aínda así a lectura permite unha comunicación profunda entre os seres humanos.” Paul Auster

Hoxe escollo esta cita de Paul Auster non só porque fala da lectura, se non porque fala tamén dun club de lectura. Non fala dun en concreto, pero para min o “meu” club de lectura sempre vai ser o club de lectura “la ciència a la literatura” da Biblioteca Les Corts Miquel Llongueras. Neste club participo dende hai uns anos. Tamén é onde aprendín a participar no seu blogue, experiencia esta que aproveito para o meu blogue persoal, que é este.

Saúdos.


10
jul. 09

Escoitar literatura

Debo ter algunha disfunción cerebral porque leo a miúdo calquera cousa e non podo evitar dispersarme cara a outros pensamentos. Ás veces, nin sequera acabo de ler un fragmento, por pequeno que sexa, que xa me pasa. (Prometo non volver facer esta aclaración continxente nunca máis).

Recordo agora a lectura da columna de Quim Monzó “Seré breve” no suplemento Magazine dun domingo de hai tempo (31 de agosto de 2008). O autor falaba do funeral festivo feito en honor á casete como apoio de gravación.  Sorprendeume, por inesperado e por descoñecemento, que esta durase tanto. Eu cría que xa estaba sepultada hai tempo (por isto digo inesperado).

Resulta que foi o uso da casete para gravar narrativa a cousa que lle prolongou a vida (por este motivo falo de descoñecemento). Esta prórroga baseábase na vantaxe de poder parar a cinta e proseguir a audición xusto no punto onde se deixou.

Excepcionalmente escoitei algo en casete, pero sí a miúdo en CD. E fágoo hai moi pouquiño. Recoñezo que a miña opinión respecto a este soporte como alternativa á lectura non foi nunca moi favorable. E quero desculparme sinceramente. Eu tiña un parecer, por defecto profesional, moi segado. Pensaba que os audiolibros eran para persoas con problemas de visión. Despois recoñecinos moi útiles para aprender idiomas. Posteriormente, botei prexuízos e empecei a gozar do pracer de escoitar literatura. Axudáronme moito unha serie de audiolibros que chegaron á biblioteca. Disfrutei da audición de “O Capote” (de Nikolai Gogol) e de moitas historias de Edgar Allan Poe e Robert Louis Stevenson. Tamén gustoume moito sentir “Historias no ar”, unha selección de relatos curtos de varios autores galegos. O galego é unha lingua moi linda de escoitar, pero é máis doado escoitar falar a políticos e outras personaxes máis populares, que non ós bos lectores e ás boas lectoras.

Quim Monzó explica que sempre se negou a poñer a súa voz ás súas obras. Estou de acordo en que os xornalistas o fan moi ben. Pero poder escoitar ao autor do texto é a miúdo un luxo, e un pracer outras veces. A miña opinión sobre os audiolibros acabou de facer o seu xiro copernicano logo de sentir Mario Benedetti recitar os seus poemas.


7
jul. 09

Unha cita coa lectura (2): Os físicos e a evolución

“A idea de Darwin da selección natural é, probablemente, a idea máis brillante de toda a historia da civilización.” Jorge Wagensberg.

Chámame a atención a fascinación, ou ó menos interese, dos físicos pola teoría da evolución e pola figura de Charles Darwin. Creo que non vai ser a única cita que atope sobre o tema desde esta disciplina da ciencia. Xa o veremos…

Wagensberg, Jorge. Si la natura és la resposta, quina era la pregunta? i uns altres cinc-cents pensaments sobre la incertesa. trad. Màrius Serra. Barcelona; Tusquets, 2002.


3
jul. 09

A cor das plantas de outros mundos

www.mondolithic.com

Kenn Brown e Chris Wren son os autores desta imaxe, cuberta da revista Investigación y ciencia do mes de xuño de 2008. a súa páxina web podedes atopar outras imaxes espectaculares destes ilustradores.

No devandito número da edición en castelán da publicación “Scientific American” pódese ler un artigo, literalmente, fantástico. Trátase de “A cor das plantas extraterrestres” e está asinado por Nancy E. Kiang. Quero “chamarvos á súa lectura”, por máis humanista ou non-cientista que sexa a vosa formación, e co convencemento de ter un poder de persuasión nulo.

Eu lino co gusto de atopar elementos da ciencia-ficción para min máis chula, máis interesante, que é a ciencia-ficción chamada “especulativa”. Neste sentido, a autora explícanos como coñecer con detalle o proceso da fotosínteses na Terra axudaríanos a recoñecer bioseñais noutros planetas. Igualmente, o coñecemento de procesos fotosintéticos noutros planetas axudaría a entender mellor os procesos que se dan na Terra. En función de que idade tivese a estrela, e polo tanto que enerxía os fotóns desta, as plantas poderían ter cores vermellas, moradas ou negras.

Non pensedes que tropezar cun artigo deste tipo nesta revista é excepcional. Resúltame fácil enumerar uns poucos: “O mundo sen humanos“, de Alan Weisman (que é tamén un libro) describe a Terra unha vez dada a desaparición destes animais; todo o número de xaneiro do 2000, dedicado a “a ciencia así que pasen 50 anos“; ou o artigo escrito por Paul Davies do novembro de 2002 “a máquina do tempo” onde se explica, nin máis nin menos, como construír unha máquina do tempo.

Brown, Kenn; Wren, Chris. Mondolithic Studios [consulta: 2 xullo 2009]

Kiang, Nancy Y. “El Color de las plantas extraterrestres” En: Investigación y ciencia. — Barcelona : Prensa Científica, 1976-> — N. 381 (jun. 2008), p. 14-22