- Un lector convidado: Lluís Salvador -
A novela negra creou os seus propios modelos, e un dos perpetuados, ao meu xuízo erroneamente, é que era urbana. Tan urbana que só as grandes cidades podían ser escenario dunha boa novela negra, ao parecer sendo a teórica que só as grandes urbes (Nova York, Los Angeles, Londres, Madrid, Barcelona, etc) posuían ambientes variados e o bastante sórdidos e organizados como para proporcionar un bo escenario. En contraposición, existía unha novela negra de tipo rural, situada en cidades pequenas, polo xeral representadas coma pacíficas, tranquilas, case “durmidas”; nestes casos, o delito era invariablemente descrito como un elemento de distorsión presente aínda que desagradable, un feito que era preferible non ver ou descubrir, non fose caso que viñese turbar a ficción de tranquilidade. Cuestión de clixés
Con todo, nos últimos tempos, a actitude cambiou: as pequenas cidades teñen a súa ración de crimes violentos, e toda poboación mantén o seu equilibrio ecolóxico-criminal propio, a súa propia idiosincrasia. Camilleri e máis Mankell son os paradigmas deste cambio, que permite unha relación peculiar cos personaxes das súas novelas, máis persoais, máis encaixados nun ambiente propio e próximo aos seus concidadáns.
Domingo Villar, co seu inspector Leo Caldas, non explota por completo estas posibilidades, pero si que nos traslada a un Vigo que merece a súa propia historia policial e a unhas xentes que teñen un carácter tan notable como a sociedade siciliana, a do sur de Suecia, a escocesa ou os melting-pots estadounidenses, madrileños ou barceloneses.
Trátase dunha primeira novela, na cal Leo Caldas, acompañado do “mula sanchopancesca” Rafael Estévez, ten que enfrontarse á resolución do asasinato dun saxofonista de ollos moi claros, uns Ollos de Auga, no que parece un crime pasional realizado cunha crueldade excesiva e cun método estrambótico, pero que leva consigo máis enigmas do que parece.
Villar domina os modelos do xénero, e o resultado é máis que satisfactorio, aínda que algo tímido. Un pouco máis de presenza da poboación viguesa e o seu carácter será de agradecer en futuras entregas, pero a existencia destes modelos, un adecuado e fino sentido do humor e unha trama interesante son xa motivos como para que Villar sexa un autor que merece a pena seguir. Consideracións argumentais separadamente, o seu personaxe Leo caldas ten todos os números para converterse nun deses detectives que entran con peso e personalidade propia no imaxinario da novela criminal contemporánea. E, insisto, para unha primeira novela, non é cousa para nada desprezábel.
Franciso Ortiz tamén leu Ollos de auga.
Este escrito é a traducción ao galego de Daniel Gonzalez do texto que Lluís Salvador escribiu no seu blog Lecturas errantes.
Villar, Domingo. Ollos de auga. Vigo: Galaxia, 2007. 240 p. 21 cm. (Literaria/ Galaxia: 233) ISBN 978-84-8288-927-6.
Esta é a terceira (1) e última parte da novela, que transcorre xa no futuro. Deixa así de ser unha ficción da historia da vida que coñecemos para pasar a ser un relato de ciencia ficción máis “típico”. A partir de aquí tódolos elementos son froito da imaxinación do autor. Esta terceira parte gustoume moito menos que as dúas anteriores, pero non escangallan o que teñen de bo as dúas primeiras.
Un reducido grupo de humanos (militares) espertan dunha hibernación nun xeito de búnker na absoluta soidade producida por unha catástrofe a escala planetaria e que fai que sexan os derradeiros da especie. Entre eles, unha muller que se nega a ser a nova nai da humanidade. Un planeta Marte destruído pola competencia entre robots levados no seu momento polos humanos. Depredadores especializados até o punto de ser invisibles antes de capturar algunha presa porque as primeiras etapas do proceso de dixestión delátaos. “Post-humanos” que viven en simbiose pero con dependencia de árbores ás que inevitablemente teñen que volver para continuar vivindo. Esta parte contén unha serie de relatos que ofrecen unha evolución alternativa imaxinada por Baxter.
Quizais foi este cambio o que non me gustou. Eu estaba inmerso na ficción biolóxica das páxinas precedentes. Ademais, hai un detalle que entendo é incorrecto. Refírome aos elementos de psicoloxía evolutiva que podemos atopar na narración. O autor fálanos de que “era mellor ter nenos pola noite” (páx. 392) porque pola noite había menos presión dos depredadores e isto perdurara (”había medos atávicos gravados no xenoma” páx. 427). Creo que o autor considera a posibilidade de que a análise dos problemas de adaptación dos humanos en épocas anteriores e temperás poida ter conexión e ofrecer coñecemento sobre a mente dos humanos actuais ou posteriores. Moito me temo que isto se demostrou falso.
Hai un detalle moi lindo. A homenaxe pouco camuflada a H.G. Wells e á súa máquina do tempo. Xusto é dicir que Stephen Baxter é autor dunha secuela “autorizada” (3) deste clásico. Unha das protagonistas “post-humanas” leva o nome de “Weena” (páx. 419), que é o nome do Eloi no devandito título..
O último aspecto que quero comentar é a evolución da conciencia tal como se mostra na novela. Este é un dos fíos que une unha historia detrás a outra. Móstrasenos aquí como fonte de reflexión por parte dunha das protagonistas ante o malogrado feito do medio ambiente, que convencida das potencialidades da tecnoloxía proba de convencer da posibilidade de enderezar unha situación ambiental case irreversible. Esta mensaxe ecoloxista é unha das moitas que podemos atopar en todo este puñado de historias onde a evolución é a protagonista presente en todas elas.
(1) A primeira parte desta novela comenteina o dia 26 de xaneiro. A segunda o fixen o 27 de febreiro.
(2) Buller, David J. Cuatro falacias de la psicología evolutiva en Investigación y ciència. Gener 2009. Núm 388. p 58-65.
(3) Baxter, Stephen (1996) Las naves del tiempo (The time ships. 1995) Trad: Pedro Jorge Romero. Barcelona: Ediciones B. 15 x 23 cm, 424 p. (Nova Éxito: 11) ISBN: 84-406-6788-4.
Capacitor Fantástico e máis Eric Novello tamén leron Evolución.
O autor participa no blog colectivo do club de lectura ciència Bib. Les Corts Miquel Llongueras. Neste blog apareceu a primeira versión deste escrito.
Este libro foi o meu agasallo de San Xurxo para min mesmo. Nin da sinopse nin do que lembraba do autor intuín que o fío condutor destes relatos para ler a chopos podía ser a mesma lingua galega. Até diría que lelo con este descoñecemento axudoume a gozalo máis. E é que me gustou moito.
Made in Galiza é un libro de relatos moi breves, unha alegoría á situación do galego como lingua minoritaria. É sen ningún tipo de dúbida o mellor reclamo dunha situación inxusta. É deste xeito porque fala da desconfianza da xente e da carencia de autoestima lingüística froito da situación de diglosia que sofre Galiza. De xeito divertido a maioría das veces (rapaces que en estados etílicos ou alucinóxenos confesan a súa percepción da lingua), poética algunhas (o roubo, fabricación e venda da palabra), tenro non poucas (a palabra en soños, a palabra como rexistro “fotográfico” da vida) e nun caso como prospecto medicinal.
O libro está cheo de relatos surrealistas. Nun destes descubrín problemáticas entre o nh e o ñ a través dun diálogo entre ambas letras. Noutro, precioso na súa ironía, descubrín unha capital onde a lingua orixinaria era minoritaria. Algúns relatos moi breves, dunhas 200 palabras, son fábulas moi lindas.
“Na oficina de obxectos perdidos” é un relato moi sinxelo pero que me fixo pensar moito. Acabei a lectura do libro e non podo deixar de preguntarme que efecto podería ter este texto traducido ao catalán (*). A saúde do catalán é moito máis boa que a do galego, Este parece ser o consenso. Eu estou convencido que os perigos para as dúas linguas son moi parecidos. Creo que o libro de Sechu Sende podería estar traducido a moitas linguas pequenas. Non sei se neste caso conseguiría que tivesemos máis estima polo galego, pero non dubido que conseguiría (re)mover conciencias coa mesma forza.
Eu tamén Estou Contigo.
* Recordade que quen escribe é catalán e o fai dende Barcelona.
Sende, Séchu. Made in Galiza. Vigo: Galaxia, 2007. 156 páx. (Literaria: 244). ISBN: 978-84-7154-091-1.
Sobre a lectura do título de Mercè Carrillo. “Llegim plegats: històries dels clubs de lectura”. Barcelona, Angle, 2008. 127 p. (Inspira: 7) ISBN: 978-84-96970-42-7.
Llegim plegats non é un libro que fale de nós, do noso club de lectura*. Como ben supoñeredes a pesares do título, tampouco fala de lecturas colectivas. Para min é unha especie de lectura “obrigatoria” (no bo sentido da palabra) polo feito de que se trate tratarse dun libro feito dende os clubs de lectura. Ademais disto, o libro está cheo de cousas interesantes, e o seu contido é moi sabedeiro.
O libro está escrito por unha persoa cunha longa experiencia lectora (”un libro ten que ser a macenda que fenda a nosa mar xeada” di na páxina 83) e tamén cunha longa experiencia nos clubs de lectura. Se alguén ten ganas de comezar un club de lectura aquí atopará consellos moi útiles: libros suxeridos como recomendables no inicio do club, propostas para encamiñar as lecturas con bo pé, como achegar criterios diferentes aos faladoiros… O libro é todo el un pequeno repertorio concentrado de referencias literarias. Mercè Carrillo apunta varios títulos (Madame Bovary, Los mares del sur, Narracións completas de Dorothy Parker, A metamorfose, O barón rampante, Icaria, icària, El amor en los tiempos del cólera, …) Esta parte, a última no libro, ten o interese engadido de ser críticas que incorporan comentarios e sensacións dos diversos lectores ao longo dos moitos faladoiros. Haberá máis libros con este tipo de críticas?
Lin con moita atención a parte onde Mercè Carrillo fala de como van os faladoiros e de como escoitamos e non escoitamos ao resto de compañeiros e compañeiras durante os encontros. O lamento inevitable é non poder ler este texto no inicio das lecturas. Agora que si o podemos facer, creo que sería proveitoso que todo o mundo lle botase unha ollada. Hai aquí comentarios que só mellorarán a discusión sobre unha lectura.
Dixen que o libro non fala do club de lectura *, pero isto non é de todo certo. A autora afirma “que a lectura crea adicción e é unha porta á necesidade do saber, sexan os que sexan os camiños que se elixan”. Creo perfectamente aplicable esta afirmación ao noso club de lectura, así como que “o desexo de aprender en compañía e poder gozar das novas ferramentas que unha lectura crítica aporta” é tamén unha calidade presente neste grupo.
* Faise referencia ao Club de lectura de ciència Bib. Les Corts Miquel Llongueras, onde apareceu a primeira versión deste escrito.
Dende o Centro Galego de Barcelona chéganos unha idea que seguramente gustará a moitos lectores e moitas lectoras. Trátase dun club de lectura, e ten prevista a súa presentación “en sociedade” o día 28 da vindeira semana. Este club está agora mesmo na pesquisa dun elemento moi importante e imprescindíbel para o seu funcionamento: participantes. Se estas interesad@, non dubides contactar co Centro Galego de Barcelona. Se cres coñecer a alguén que podería estar interesado, por favor fai difusión desta información. Graciñas por adiantado.
O pasado curso escolar empezou coa novidade da introdución do ordenador persoal nas aulas. A día de hoxe esta iniciativa non chegou a quedar debido á carencia de contidos pedagóxicos adecuados para a actividade docente. En todo caso, a noticia comezou un debate sobre a necesidade da lectura como tal e si a substitución do libro de texto en papel por recursos dixitais sería unha opción acertada. Desde o mundo editorial, pero tamén desde outros sectores, deuse unha certa voz de alarma. Un argumento destes: o informe do Programa para a Avaliación Internacional do Alumnado (PISA) que daba índices de comprensión lectora inferiores a outros países coma por exemplo Bulgaria. Este temor cara ao acantoamento da lectura é compartido por moitos autores. Un deles é Stanislaw Lem, que nunha das súas obras define, con non pouca ironía, a Lei de Lem:
“Como é sabido, non hai nada que os editores teman tanto como editar libros, porque xa está en plena vixencia a chamada Lei de Lem (“Ninguén le nada; se le, non comprende nada; se o comprende, esquéceo axiña”), debido á habitual falta de tempo, a oferta excesiva de libros e a publicidade demasiado perfecta”.
Somos animais visuais e gran parte do noso recordo fundaméntase neste sentido. Os medios audiovisuais condicionan dalgún xeito o acceso á lectura, polo menos nun sentido máis clásico (ou antigo, se queredes) do concepto. Outros autores e autoras tamén “falan” da Lei de Lem. Carme Font di que:
“Se moitas persoas non falan de libros como antes, se non de por exemplo películas, folletóns ou videoxogos, é porque nos afixemos a adoptar unha actitude pasiva diante do obxecto transmisor de cultura e coñecemento”.
Outro sector onde atoparemos referencias nesta tendencia non comprobada é o noso: as bibliotecas. Nunha conferencia pronunciada no aula Rubió i Balaguer da Facultade de Biblioteconomía e Documentación o 22 de setembro de 2008 Anthony Calnek, da Biblioteca Pública de Nova York explicaba en que mesura as bibliotecas daquela cidade enfócanse cara o apoio audiovisual por medio da Rede:
“Dous de cada tres usuarios de Internet miran vídeos”.
Podemos deducir entón que quizais a lectura non é o que prefiren a maioría de usuarios? A través dunha lista de distribución chegoume unha mensaxe que fala de 30 vantaxes do libro electrónico. Unha delas era que os libros electrónicos promocionaban a lectura a maior parte da xente pasaba moito tempo diante do ordenador que diante dun libro impreso. Se cadra Lem pensaba máis no mundo editorial que nos medios audiovisuais. Máis penso inevitábel que ler un libro ofrécelle poucas cousas a aqueles habituados á interacción, adictiva as veces, das pantallas.
- Referencias -
Font, Carme. Cómo escribir sobre una lectura: guía práctica para redactar informes editoriales y reseñas literias. Barcelona: Alba, 2007. 94 p. 22 cm. (Guías del escritor: 18). ISBN: 978-84-8428-342-3.
Lem, Stanislaw. Provocación (Prowokacja. 1984) Trad. Joanna Bardzinska, Kasia Dubla. Madrid: Funambulista, 2005. 14 x 18 cm, 155 p. (Literadura) ISBN-10: 84-934079-6-8.
Imaxe: Mr Solaris, by dennissimo.
 Foto de victoriapeckham's photostream http://www.flickr.com/photos/victoriapeckham/ / CC BY 2.0
– “Alegoría da inmanente orfandade do individuo” Lin este título neste club de lectura de Santiago. Invítovos visitar o seu blog, onde ides atopar moitas apreciacións interesantes dos compañeiros e compañeiras de lectura. –
Non me deixes nunca é a historia da Kathy, Ruth e Tommy, amigos todos eles desde a súa estancia en Hailsham, un colexio onde reciben unha educación especial. En réxime interno, e afastados doutros cascos urbanos, prepáranse neste centro para unha finalidade moi concreta: ser doantes. Isto non é motivo de desazón, ben ao contrario, trátase dunha cousa natural e nada próxima no tempo. Kathy, Ruth e Tommy, e tamén todos o alumnos deste exclusivo colexio exclusivo, son plenamente conscientes que son clons.
Unha vez rematada a formación, os alumnos viven nunhas cabanas. Fano cunha independencia relativa, pois continúan sendo tutelados por un adulto que os fai chegar aquilo que necesitan. Daquela que estan á espera do chamamento para facer a primeira doación, canto empezan a escoitar os rumores dunha posible prórroga. Unha primeira hipótese é que esta a poden gozar só os alumnos da mencionada escola. Máis outra é que a poden gozar as parellas que demostran estar namoradas.
Tommy continuará debuxando de adulto, cousa que na escola non se lle daba nada ben. Farao co desacougo de descoñecer para que servían aqueles debuxos que ían parar á Galería da mestra. Tommy ten a esperanza de que os traballos creativos sexan un reflexo de como son por dentro, e polo tanto unha proba de estar namorado. “Porque a creación artística é un reflexo da alma” (p.370)
Os tres protagonistas buscarán a maneira de fuxir do seu destino. Isto descubriranos un triángulo amoroso, o sacrificio dun do protagonistas, e tamén con amargura, qué son eles para os seus mestres, para as persoas coas que medraron e que os fixeron medrar.
Ishiguro, Kazuo. Non me deixes nunca. Trad. de Eva María Almazán García. Vigo: Editorial Galaxia, 2007. 424 p. 21×14 cm. (Biblioteca Compostela de narrativa europea: 4). ISBN: 978-84-7154-063-8.
Propuxéronme facer unha cousa. Trátase do Reto con carácter. En que consiste? Pois en facer unha cousa que a min xa me gusta: ler. Máis O reto proponnos facer unhas lecturas concretas. Non pensades que a elección é pequena ou pechada. Trátase de ler durante este ano varios libros onde o número de caracteres dos títulos estea comprendido entre 1 e 25. Isto é: un libro cun carácter no seu título, un libro con dous caracteres no seu título, e así sucesivamente. Ademais, hai que ler catro recomendacións dunha lista de propostas. A suma dos caracteres é o mesmo número de días deste ano.
Quero invitarvos a aceptar o reto porque paréceme curioso e divertido. Eu fixen unha selección de libros que teño en casa aínda pendentes de ler. Prefiro poder facer isto, porque deste xeito non deixo de ler cousas que teño na miña biblioteca, e unha gran parte dos títulos son xa do meu interese. A páxina podémola consultar en castelán e francés, pero non hai ningunha condición sobre a lingua en que estea escrito aquilo que lemos. Outro detalle xulo é a posibilidade de engadir un enlace de interese na páxina onde rexistramos as lecturas feitas. Vemos deste xeito un recurso consultado polo lector (ou pola lectora) daquel libro.
Pero un aspecto tamén interesante é estar aberto a lecturas inesperadas, ler un libro cun criterio tan anómalo como pode ser o número de caracteres que contén o título. Ler por ler, sen miramentos, sen ter presente autores ou xéneros, e facelo de cando en vez, é un exercicio de lectura moi san. Animádesvos a participar?
A min agora non me gusta moito ver os documentais de Félix Rodríguez de la Fuente. Pásame con moitas cousas que antes miraba con moitísimo interese, cando era máis pequeno, e que agora non me chaman a mesma atención. Case me pasa ao contrario. Moitos programas e series que antes miraba agora prodúcenme máis vergonza que outra cousa (excepción que fago de Ulises 31). Recordo os documentais de Félix Rodríguez de la Fuente moi sensacionalistas. Cada vez acepto peor segundo que enfoques, e quéixome que sexa difícil atopar un documental cun guión medido.
Máis resúltame moi fácil encomiar e botar en falta á vez o tipo de divulgador que foi Félix Rodríguez de la Fuente. Por moitos motivos. Fixo unha tarefa divulgadora fantástica. Moitos compañeiros de bioloxía recoñecían ser alá esporeados polo interese pola fauna que nos transmitiu. Ademais, coñezo a moitos naturalistas non directamente ligados co mundo académico que son auténticos naturalistas. É dicir, que non só miran paxaros co fin de marcar como vista aquela especie, fan a foto e marchan. Estes naturalistas dos que falo agora van mirar todo bicho que se poidan atopar.
Outra situación que penso non se dá agora como antes é a existencia de divulgadores próximos. As novas tecnoloxías conéctannos dun xeito rápido e sinxelo con tódolo mundo. Agora podemos ver documentais de todas partes. Chégannos grandes producións anglosaxonas de moita calidade, (malia que ás veces tan ou máis sensacionalistas), pero temos poucos divulgadores da nosa fauna. Temos divulgadores de xeito medio-ambientais, que falan da contorna natural ás veces desde un enfoque de saúde e calidade de vida. Non quero insinuar que isto non teña a súa importancia. Pero con Félix Rodríguez de la Fuente os animais eran os protagonistas, e eran os dunha rexión faunisticamente falando moi importante: A península Ibérica, que coñecemos mellor e queremos máis grazas a el.
Os cualificativos e opinións sobre Madame Bovary poden estar, quizais, esgotados. Nada máis lonxe pola miña banda que presentarme aquí coa intención de engadir algo novo. Pero tiven a oportunidade de ler este título nun club de lectura e atopei detalles que me gustaron moito, tanto como para comentalo como vou facer a continuación.
![Font: Galeria de cod_gabriel [http://www.flickr.com/photos/8628950@N06/2539187570/]](http://blocs.lescorts.cc/cienciamllongueras/files/2010/02/2539187570_a403028350.jpg "Retrat de Gustave Flaubert a l'edició romanesa de 1956. Font: Galeria de cod_gabriel [http://www.flickr.com/photos/8628950@N06/2539187570/]") Retrato de Gustave Flaubert na edición romanesa de 1956 Sorprendeume gratamente atopar referencias á ciencia do momento. Estas danse a través dun personaxe: Homais, o farmacéutico. Este fala da utilidade do coñecemento da química na agricultura. Explica que a súa disciplina alcanza tódolos corpos da natura e que el, coma farmacéutico, tamén é químico. (p. 145). Homais móstrase axiña unha persoa analítica e pragmática. Espertoume un sorriso como Homais desexa comezar un negocio de “turismo médico”. No capítulo XI da segunda parte intenta “vender” a idea de modernizar a vila facendo desta un lugar de referencia onde curar á xente de pé “equinovar” logo de ler sobre un revolucionario método para facer operacións de estrefopodia nunha revista. Para este fin necesita implicar ao médico do pobo, Charles Bovary, marido de Emma. Teñen para comezar un primeiro paciente, Hipólito do “Lion d’Or”, que naturalmente “podería falar da súa curación a tódolos viaxeiros, e ademais, quen podería impedirme enviar ao diario unha pequena referencia sobre isto? [...] un artigo circula…., fálase do caso…. e acaba facéndose unha bóla de neve!” (p. 185). Homais xa ten montado o castelo no ceo. Móstrase interesadamente esperanzado co aparente éxito da operación e xa di que “os cegos verán, o xordos sentirán e os coxos andarán”.
Pero Homais non é un inxenuo nin está un pouco tolo, é un optimista e confía plenamente na ciencia. “O que o fanatismo prometía antano aos seus elixidos, a ciencia lévao a cabo agora para tódolos homes” (p. 189). Nas súas conversacións con Emma Bovary non só se perfilan ideoloxías persoais diferentes e opostas. Eu falaba de “detalles” no principio deste escrito porque non vía neste personaxe outra cousa que non fose un elemento máis dun escenario moi ben descrito, dunha contorna a Emma Bovary elaborado con precisión.
Homais é a voz da ciencia, dun racionalismo que non chea nin convence á protagonista. É o cambio que está penetrando na sociedade e é el quen obtén éxito ao final da historia. Pero non é aquilo que persegue Madame Bovary. Esta confrontación entre vitalismo e racionalismo é o que máis me gustou máis da súa lectura.
Flaubert, Gustave. Madame Bovary. Trad. Antonio Pichel. Vigo : Galaxia, DL 1994. 361 p. (Obras universais: 2. Literaria ; 118). ISBN: 978-84-7154-900-6.
Xa falei un pouco da primeira parte deste título (o 26 de xaneiro) e hoxe tócalle á segunda: o libro II: humanos. Dos Australopitecos facendo as súas primeiras paseadas pola sabana, á vez que nos explica os cambios producidos á evolución no logro do bipedismo (páx. 209), até as primeiras cidades consecuencia do sedentarismo e a agricultura. Stephen Baxter continúa ofrecéndonos unha dramatización do fenómeno da evolución á vez que vai deixando, de cando en vez, algunha idea ou concepto interesante polo mesmo ou pola interpretación que fai.
Na primeira parte extraía unha definición de evolución, hoxe podería traer Até aquí varios temas que o autor suxire. A bioloxía evolutiva do desenvolvemento (”evo-devo”) que estuda de xeito comparado a evolución dos estadios temperáns dos organismos para establecer relacións evolutivas entre grupos, aparece na páxina 189. Por certo que á novela aparece a palabra “evo-desa” no canto de “evo-devo”. Que non se enfade o tradutor se le isto. Fago esta anotación para manifestar a miña sorpresa (e tamén satisfacción de atopalo nunha novela) de ver como un término técnico se fai un recuncho no noso vocabulario. Haberá algunha outra novela que mencione as heterocronías? Esta faino na páxina 218. Cinco céntimos sobre que é a especiación témolos na páxina 219. Pola contra, sería unha castaña de lectura atopar unha explicación dalgún término científico a cada páxina. Dígovos que isto non pasa. Baxter alterna a narración con estas explicacións, e marcando puntos na historia da evolución dos humanos. “Para as criaturas do mundo as regras cambiaran novamente”, ou “a vida sempre fora dura e azarosa”. Deste xeito o autor vai marcando puntos de inflexión na narración.
Desta colección de pequenos relatos conectados a través do fío da evolución Baxter fai unha exposición dramática, a miúdo cruel. A loita polo liderado dentro do grupo, a manipulación, as crenzas, a evolución da conciencia desde a percepción de sensacións “simples” (ter fame) até o recoñecemento de inimigos e contrarios dentro do grupo (e de como se desfacer deles). De entre estas historias chámame a atención o relato dos primeiros humanos en chegar a Australia desde as illas máis próximas do continente asiático. Pola ausencia de violencia que si teñen outras escenas, e porque é un exemplo chulo de superación e perseveranza que esporea a atopar unha solución técnica para conseguir unha piragua estable.
Pero esta dramatización non é só unha licenza do autor. Esta progresiva complexidade da conciencia ten a súa importancia na narración. O que pasa é que isto descóbrese na última parte deste título, que comentarei proximamente.
Baxter, Stephen. “Evolución”. (Evolution. 2002) Trad. de Manuel Mata Álvarez. La Factoría de Ideas: Arganda del Rey, 2004. 16.5 x 23. 480 pàg. (Solaris Ficción: 54) ISBN-10: 84-9800-0513.
O autor participa no blog colectivo do club de lectura ciència Bib. Les Corts Miquel Llongueras. Neste blog apareceu a primeira versión deste escrito.
O pasado día 31 de xaneiro publicouse o número dous da revista 452ºF. Revista de Teoría da Literatura e Literatura Comparada.
 Unha imaxe da publicación
A revista, constituída coa intención de funcionar como portal de diálogo en torno aos estudos literarios desde un punto de vista multidisciplinario, fomenta a participación de investigadores predoutorais ao mesmo tempo que reivindica a construción dun discurso científico plurilingüe.
Este novo número monográfico céntrase nas relacións entre a disciplina da Literatura Comparada e a construción das identidades nacionais, produciuse un significativo aumento no número de artigos recibidos. De todos eles, finalmente viron a luz un total de oito.
As traducións dos seus contidos aos catro idiomas da revista (castelán, inglés, euskera e catalán) serán publicadas ao longo do mes de febreiro.
Por outra banda, a revista convocou xa unha nova recepción de artigos con motivo da preparación do seu terceiro número, que propón un monográfico que expoña a problemática relación existente entre a Literatura Comparada e o ámbito dos Estudos Culturais: as achegas da teoría literaria aos estudos culturais, o texto literario como dispositivo cultural, a problematización da categoría de «literariedade», a análise da literatura popular e de masas e os estudos culturais diacrónicos son as principais vías de estudo propostas para tal efecto.
Para contactar coa publicación: revista@452f.com
“Prémenos o urxente e esquecemos o importante. Eu creo que o escritor ten, cando esta a escribir, a oportunidade de pensar no importante e deixar a unha banda o urxente.” Domingo Villar.
 Domingo Villar nunha charla de BCNegra, o dia 6 de febreiro de 2010. Fotografía: Núria Doya
O pasado sábado 6 tivemos a oportunidade e o pracer de saudar a Domingo Villar na Biblioteca da Barceloneta- La Fraternitat. Se cadra por fin, pois eu non tiña noticia que visitara a cidade con anterioridade. Sucedeu no marco da semana negra de Barcelona (BCNegra), nunha mesa redonda (Collita en castellà), que moderada por Raúl Argemí, tivo tamén a participación de José Luis Correa, Francisco José Jurado, José Ángel Mañas, Eduard Pascual i Rosa Ribas, ademais do creador de Leo Caldas.
No encontro os autores, todos eles co seu primeiro ou segundo traballo, falaron sobre a reaccións das súas primeiras historias e da súa ligazón coa cidade onde viven. De Domingo Villar collín ao ar esta cita, que transcribo aquí con imprecisión, porque non tiña onde apuntar no intre de escoitala.
A charla foi tamén a oportunidade para que lectores compulsivos non deixaran escapar aos seus autores preferidos. Rosa Ribas e máis Domingo Villar non puideron deixar a mesa sen antes firmar uns poucos exemplares das súas obras. Eu teño dende entón, o meu exemplar de A praia dos afogados asinado e con unha dedicatoria que non vou compartir. Non por nada, só porque e para min.;-)
Agradecemento eterno a Núria Doya, da Biblioteca Barceloneta-La Fraternitat, pola cesión da fotografía.
Lafuente, Amàlia Codi genètic. Barcelona : Proa, 2009. 350 p., 23 cm. (Beta: 200). ISBN: 978-84-8437-903-4
Codi genètic, de Amàlia Lafuente, é o primeiro libro que lin este ano. Foi un agasallo destes que se fan por ningún motivo en especial ou sen ter relación con ningunha data sinalada ou celebración: unha auténtica sorpresa. Se xa mola recibir libros como agasallo en aniversarios e Nadal, aínda mola un pouco máis recibilos inesperados.
Codi genètic é a primeira novela de Amàlia Lafuente. A autora narra e dramatiza a vida dunha serie de investigadores, e máis concretamente a vida da protagonista, Marina Fontcuberta. Esta ten que loitar para se facer un recuncho nunha contorna laboral e profesional moi competitiva, coa presión engadida de ser filla dun investigador de renome. Marina atopa no intre de realizar un experimento (de forma un chisco “accidental”, posto que emprega por erro material que non estaba reservado para ela) que un composto podería abrir unha vía moi importante para reparar os danos sufridos nas neuronas provocado pola enfermidade do Alzheimer. Non hai que dicir que este achado resultaría un fito moi importante con consecuencias moi positivas tanto para os enfermos como para a carreira de Marina.
Cando Marina fai este achado xa se atopa traballando ás agachadas e en condicións moi precarias, situación esta froito de non aceptar a submisión ao seu xefe por motivos que non explicarei co desexo de non esmagarlle a lectura a ninguén. Ademais do relato persoal da Marina na procura do seu obxectivo, hai unha atmosfera de intriga na competencia xerada polo achado do fármaco contra o Alzheimer entre dous grupos de investigadores.
Hai unha cousa que non me gustou moito da novela. Son, quede claro, detalliños formais que non salpican aquilo que atopo que está moi ben feito. Recursos do tipo “relaxar o seu sistema nervioso”, non soltar unha molécula para mostrar que un non deixa ir palabra, ou “neuronas de home experto que anuncian imprudencias”….. Para o meu gusto, este tipo de metáforas desentoan na narración. Quizais a autora espera que os seus lectores sexan maioritariamente lectores vinculados á investigación e aos laboratorios. Quizais estes teñen unha percepción máis favorable sobre esta linguaxe que non eu. Espera a autora que os colegas de profesión sexan o groso dos seus lectores? A autora usa a palabra Ecu en vez de euro. Isto pareceume una licencia lícita até que atopei un “europeo” escrito tal cal, que me fai sospeitar dunha revisión insuficiente (xa que en catalán tería que ser “europeu”).
Gustoume moito como a autora enlaza fantasticamente ben a situación persoal coa condición profesional. Os personaxes non teñen unha vida desligada da vida profesional. Os sentimentos van coa persoa e nas relacións cos compañeiros. Estas relacións á vez, son máis complexas no ambiente de competencia que arrodea aos investigadores. Isto, moi ben ligado, fai de Marina unha das mellores personaxes femininas que lembro. E isto provócame moita satisfacción porque penso que esta clase de personaxes son minoría, do mesmo xeito que tamén o son as autoras.
O mundo da investigación é outra cousa moi ben descrita na novela. Mentiras piadosas para algúns son actitudes nada nobres para outros, fichaxes de investigadores estrela para que poñan a cara pero non fagan o traballo, competencia entre equipos, a descuberta de actitudes reprobables en persoas de confianza. E a actitude cara a unha actividade, a confianza na ciencia que ten por exemplo Marina, e o escepticismo doutros dos seus compañeiros… conseguirán facer cambiar de opinión a Marina?
Codi genètic foi un agasallo e unha lectura moi chula que recomendo moito aos lectores (e lectoras) do club de lectura e tamén deste bloc.
“Agora pertenzo a un culto máis alto de mortais, porque vin o albatros”. Robert Cushman Murphy.
Nas primeiras páxinas dunha lindísima guía de aves dun paraxe espectacular e máxico (Patagonia) atoparémonos coa imaxe da ave de maior envergadura: un albatros errante (Wandering Albatross, Diomedea exulans). E dúas páxinas máis adiante esta cita de Robert Cushman Murphy, ornitólogo e conservador do American Museum of Natural History de principios do século XX. Se cadra soa pedante, mais un rexeita esta sensación cando lle invade o pracer de ver este ave.
Couve, Enrique; Vidal, Claudio (2003) Birds of Patagonia, Tierra del Fuego & Antarctic Peninsula, the Falkland Islands & South Georgia = Aves de Patagonia, Tierra del Fuego y Península Antártica, Islas Malvinas y Georiga del Sur. Punta Arenas: Fantastico Sur Birding. 15 x 21.5 cm, 656 p. ISBN-10: 956-8007-04-0.
 Unha viñeta de Macanudo, de Liniers
Hoxe, unha viñeta en vez dunha cita. Liniers é o autor dunha serie de tiras moi lindas e simpáticas que compila nos seus álbums (e xa van cinco) que teñen o título de Macanudo. Aquí podedes ver un Best-seller afrontarse a un peso pesado: o Ulises, de James Joyce. Eu atopei a Liniers en Barcelona, nun salón de banda deseñada. Lle pedín que me asinara o meu exemplar de Macanudo e lle pedín que me debuxara este boxeador. Mais metín a pata, xa que no momento de explicarlle a viñeta díxenlle que foi Henry James quen escribiu Ulises! Miroume raro, xaora.
“Quen vive de xeito case neurótico a actividade de ler, tanto como outros o alcohol ou o fútbol, desexamos que quen nos arrodea sexa coma nós, lector”. Víctor Moreno.
Esta é unha desas primeiras liñas que fan de garfo. A min pasoume no intre de ler as primeiras palabras do ensaio sobre a lectura de Víctor Moreno La manía de leer. Crer que toda persoa que le está interesada na lectura en si mesma como tema é unha suposición que eu considero certa. Se se é lector máis ou menos asiduo, a lectura é un tema máis. É isto verdade? Pois podería ser que non. O autor do ensaio fálanos con sentido crítico da percepción da actividade da lectura e da súa difusión, da súa promoción. Polo que lin até agora, estou a recibir algunha que outra lambetada en tanto que lector fanático. Mais estou a rematar a lectura para saber que nos di o autor exactamente.
Moreno, Víctor. La manía de leer Madrid: Caballo de Troya, 2009. 396 p. 13 cm. ISBN: 978-84-96594-35-7.
Unha das cousas que me chamou a atención deste libro é o seu título, que parece á primeira ollada o título dun manual académico. Por curiosidade busquei no catálogo dunha biblioteca que temos no barrio (a biblioteca da Facultade de Bioloxía da UB) onde atopei 15 entradas, todas elas de libros de ensaio ou especializados no tema. Mais Evolución de Stephen Baxter, trátase dunha novela.
Con esta particularidade comecei a súa lectura, preguntándome canta bioloxía evolutiva podía explicar (ou empregar) e se podería ser unha lectura recomendable para o noso club de lectura. Nun principio, cun peso de 480 páxinas, unha letra un chisco pequena e un palmarés de 0 premios… non semella un título doado de recomendar. O libro I (”ancestros”) é o que comentarei hoxe e deixo as dúas partes seguintes para outros días.
A novela abrangue un período de tempo dende 65 millóns de anos atrás até un futuro non fixado pero moi afastado. Neste sentido, non lembro ningún autor que se atrevese a falar sobre un intervalo de tempo tan longo. Aclaración continxente é dicir que o autor non é biólogo (é físico), pero que se documentou, e moito, na elaboración da novela é evidente. A min pareceume interesante esta mestura de dramatización da historia da vida que coñecemos e da interpretación que fai Baxter deste coñecemento.
“Deste xeito, xeración tras xeración, as poboacións de organismos seguían a pista dos cambios do mundo. Todas as variacións das especies que resultaban viables na nova contorna eran seleccionadas e aquelas que deixaban de ser viables desaparecían, mergulladas nos arquivos fósiles ou sumidas totalmente no esquecemento. Estas viravoltas eran interminables, como o proceso de axitación perpetuo. Mentres as variacións “requiridas” pola contorna atopábanse entre as variacións xenéticas dispoñibles, os cambios das poboacións podían ser moi rápidos… como descubrirían os humanos coas especies domesticadas de plantas e animais na procura da súa propia idea de perfección no seu patrimonio de criaturas viventes. Pero cando se esgotaban as variacións posibles, os cambios se estancaban até que aparecía unha nova mutación, acontecemento fortuíto provocado, quizais, pola radiación, que abría novas posibilidades de mutación. Isto era a evolución” [páx. 85]
Escollín este fragmento coa intención de ilustrar o ton da narración e tamén como pequeno aperitivo das ideas evolutivas que de tanto en tanto vai ofrecendo Baxter na novela. Até onde podo asegurar, corresponde certamente cunha definición de evolución moi correcta. Ademais, sinala entre liñas cara a outros temas moi interesantes. Falo agora mesmo do diferente ritmo evolutivo (gradualismo e saltacionismo) a que me evoca o autor cando fala da rapidez dos cambios nas poboacións. Tamén define a xeración de novas variantes, aínda que parcialmente, posto que fala unicamente da mutación producida polas radiacións.
Nin un único nin uns poucos personaxes son posibles, recordade o intervalo de tempo, pero si que hai un fío condutor que une as tres partes da novela. Trátase da liña evolutiva dentro dos primeiros mamíferos cara aos humanos. Purga (Purgatorius) é un dos protagonistas desta parte, que comeza co inminente impacto do meteorito a Chicxulub, que deixa vía libre á evolución dos mamíferos, e acaba cos antecesores dos homínidos a piques de facer o paseo pola sabana, a piques de lograr o bipedismo.
Volvo dicir que se trata dunha novela e que ninguén ten que coller esta lectura como substituto dun manual ou dun libro de ensaio. En todo caso, creo que a lectura é moi, pero que moi recomendable.
 Edición en castelán do título de Stephen Baxter Baxter, Stephen. “Evolución”. (Evolution. 2002) Trad. de Manuel Mata Álvarez. La Factoría de Ideas: Arganda del Rey, 2004. 16.5 x 23. 480 pàg. (Solaris Ficción: 54) ISBN-10: 84-9800-0513.
O autor participa no blog colectivo do club de lectura ciència Bib. Les Corts Miquel Llongueras. Neste blog apareceu a primeira versión deste escrito.
 Uns amallós con mesaxe Atopei esta cita de Joseph Conrad nunha caixa de zapatos dunha marca con nome de país sudamericano. A cita estaba escrita na cinta que envolvía o agasallo. A mesma cita e a súa versión orixinal atópanse tamén nunha bolsa desta marca de zapatos. “I thought it was an adventure, but in fact it was life”. Foi unha sorpresa moi agradábel e decidín engadila aquí.
Boteille unha ollada ao blogue Por la boca muere el pez, que coñecín por medio da lectora corrente, e atopei varios temas interesantes. Do primeiro blogue collo a idea de “apuntes de lectura” que fago hoxe sobre o libro El médico, de Noah Gordon. A finalidade non é copiar simplemente este idea de Javier Armentia, a miña intención é salvagardar aquelas pasaxes que me pareceron máis interesantes, porque decidín “expurgar” o meu exemplar.
Non o fago con gusto, pero véxome na necesidade de facer espazo na miña biblioteca ás novidades recibidas no Nadal. Tamén ocorre que é un libro fácil de atopar nas bibliotecas da cidade. O exemplar que libero é unha edición de peto, cómoda e moi barata. Poderíao definir como o libro máis barato que teño, considerando o prezo cara ao número de páxinas. É unha boa cousa non ter que investir moitos cartos se xa te está ben unha edición sinxela. Até hai pouco era doado atopar só best-sellers en edición de peto, pero agora a oferta deste tipo de libro é moito maior. É de agradecer.
Non puiden evitar ler esta novela cun pouco de prexuízo cara á etiqueta de “best-seller”. Unhas poucas cousas do libro non me gustaron moito. A viaxe cara a Isfahan pareceume moi longa e unha lectura pesada. Nun principio, parecíame pouco críbel a situación que Rob puidese atopar en cada cidade por onde pasaba xente da súa mesma relixión. Teño que retractarme porque fun informado de que isto dábase desta forma e que está documentado. O que eu vía como un Philleas Fogg desta relixión é realmente un feito histórico. Malia todo, non me serviu para botar a sensación de estar vendo, como pasa nalgunhas películas, a marca dun automóbil ou dun reloxo moi preto e durante máis tempo da conta. Non me esperta simpatía o cariz de mercador que denotan algúns pasaxes da novela (”Tes valor; en caso contrario non te aventuraches tan lonxe para comerciar e mellorar a túa posición no mundo.” Páx. 399). Non me convenceu a historia do fillo ilexítimo co rei persa. Paréceme un recurso un pouco estrafalario, que fai a historia un pouco barroca.
Pero si gustáronme, e moito, aínda que chegar sexa lento porque aparece tarde na narración, as discusións sobre as limitacións das crenzas relixiosas na práctica médica e como se sitúan os personaxes que profesan credos diferentes (Rob e Hakim, por exemplo). Na chegada de Rob a Londres tamén hai diálogos moi interesantes con outros médicos que non teñen tantos coñecementos coma el.
Os meus apuntamentos de lectura corresponden principalmente a estas derradeiras páxinas deste libro que decidín despedir da miña biblioteca. Fágoo con auténtico sentimento de culpabilidade. De feito…. xa mo estou a repensar.
 Cuberta do título Gordon, Noah (2004) El médico (The physician. 1986) ´
Trad: Iris Menéndez. Barcelona: Ediciones B. 11 x 17.5 cm, 993 p.
(Byblos: 77; narrativa histórica: 2) ISBN-10: 84-666-1638-1.
“[...] Sentou nun enreixado baixo para contemplar aquela cidade tan estraña, onde todo era prohibido polo Corán e todo era obxecto de infracción. Permitíase a un home ter catro esposas, pero case todos parecían dispostos a arriscar a cabeza para ir á cama con outras mulleres, mentres que o Xa Alá fornicaba abertamente con quen lle viña en gana. Beber viño estaba proscrito polo Profeta e era pecado, pero había fame nacional de viño, unha gran porcentaxe da xente bebía en exceso e o Xa posuía unha ancha bodega de finísimos caldos. “Páx. 554.
“Non é Alá (grande e poderoso sexa!) O deseñador máis intelixente que haxa, Dhimmis? Non construíu El aos seus segundo unha estrutura extraordinaria? “Páx. 596.
“-É como ser elixido. Como si Deus dixese <> Non é unha cousa que eu desexase, senón algo que me buscou. [...]
- Non consideras unha blasfemia pretender que che corresponde corrixir os erros de Deus?
-Non, non. -dixo el suavemente-. Un bo médico só é o seu instrumento. “Páx. 646-647.
“-Se es axudante de Deus e corrixes os seus erros, por que non podes salvar?
- Porque non sei bastante. “Páx. 648.
“A cirurxía propiamente dita é satisfactoria pero vémonos obrigados a operar unicamente o exterior do saco de pel. O interior do corpo é un misterio ditaminado en libros de hai máis de mil anos. Non sabemos case nada do interior do corpo humano.
-Así ten que ser-[...] Cristiáns, xudeus e musulmáns coinciden en que é pecado profanar a forma humana.
- Eu non falo de profanación senón de cirurxía, de disección. Os antigos non limitaban os seus coñecementos científicos con admonicións sobre o pecado, e o pouco que sabemos remóntase aos gregos primitivos, que tiñan liberado para abrir o corpo e estudar. [...] A súa brillantez alumeou toda a medicina, pero despois o mundo caeu na escuridade “Páx. 705.
“-Non ten ningún sentido. Trátase dun mandamento ditado pola ignorancia.
- Non che permito dicir que a palabra de Deus é ignorancia!
-Non estou falando da palabra de Deus, senón da interpretación que fai o home da palabra de Deus. Isto é o que mantivo no mundo a ignorancia e a escuridade ao longo de mil anos. “Páx. 750
“-Pero se puideses abocarte ao centro da Terra, faríalo?
- ¡Naturalmente!
-Con todo podes abocarte ao interior do corpo humano e non o fas. “Páx. 822
“[...] Tes que practicar a cura das enfermidades dentro das regras da relixión e da vontade xeral dos homes. Se non o fas, o seu poder destruirache -concluíu o mestre. “Páx. 823.
“[...] Non tiñan a vantaxe dun sol Divos forte que os prohibise profanar a obra da súa creación. Contaban cun grupo de fodedores, este puñado de deuses e deusas débiles e busca-razóns. -O bibliotecario chuspiu entón de dátiles na súa palma cóncava e sorriu docemente-. Podían disecar porque, á fin e ao cabo, só eran bárbaros, Hakim. “Páx. 841.
“- [...] Saberedes que as interioridades do porco son idénticas ás do home. Algunha vez observastes un apéndice rosa ao cego do porco?
- [...]
-Interiormente o porco parece igual ao home [...] pero hai diferenzas sutís. Unha delas é este pequeno apéndice ao cego humano “Páx. 940.
“- Que foi o voso modelo?
-Un home ao que lle abriron o ventre.
-Entón só vistes un destes apéndices-terzou Hunne-. E sen dúbida a voz omnipotente que vos deu a coñecer a vosa vocación tamén vos dixo que a pequena verme rosa ás tripas é universal “Páx. 941.
“-Respondería que na súa sabedoría Deus permitiume ser guaridor porque El non creou ao home e á muller só para que sufrisen e morresen”. Páx. 955.
O autor participa no blog colectivo do club de lectura ciència Bib. Les Corts Miquel Llongueras. Neste blog apareceu a primeira versión deste escrito.
“A literatura [...] ten como misión facer soportable o cumprimento dos nosos deberes vitais. Para un ser que, como o humano, labra o seu destino a forza de reflexión e reflexividade, o coñecemento así obtido ten o carácter insoportable de toda lucidez espida. Sabemos que somos animais dotados dunha arma de supervivencia e non deuses modelando o mundo co seu propio pensamento, e dende logo fai falla algo para que esa sagacidade nos sexa tolerable, algo que nos salve da triste e eterna febre dos destinos biolóxicos” Páx. 321-322.
Unha cita longa pero linda procedente do título que limos o mes pasado no club de lectura virtual. A protagonista, unha porteira nun edificio de luxo é unha usuaria “avanzada” das bibliotecas municipais que ten un coñecemento da arte, a filosofía e o cine nada superficial. No caso da literatura, ademais, ten un gusto exquisito. Unha historia simpática pero tamén tráxica que comentarei máis adiante.
Barbery, Muriel. A elegancia do ourizo (L’Élégance du Hérisson) tradución Mª Dolores Torres París. Vigo : Galaxia, 2008. 423 p. 21 cm. (Literaria ; 13). ISBN: 978-84-9865-143-0.
Xavier Queipo disimula moi mal que é biólogo. Nótase en moitas das súas Cartas marcadas e noutros dos seus títulos. Quede claro que non comento esta particularidade como cousa negativa. Pola contra, penso que isto é unha das cousas que fan interesantes o que escribe. Tamén se nota nesta novela de aventuras ambientada no século XVIII.
O paso don noroeste narra as aventuras do capitán Duchesnoy, escollido para acadar un fito inédito até o momento, que non é outro que atopar un paso polo noroeste até o estreito de Bering para chegar deste xeito ao océano Pacífico (1). O libro está narrado dende o punto de vista dun compilador, que proba de deixar constancia do que sucedeu. O inicio da narración, que describe unha Bruxelas supostamente cosmopolita pero lingüisticamente enfrontada (p.11), faime entrar nunha atmosfera de desacougo. Duchesnoy acepta con poucas matizacións o encargo, e con actitude profesional (diriamos hoxe) prepara o Epee e máis a tripulación. Moitos son os que opinan que a viaxe é unha tolería de éxito pouco probable, que consiste nunha empresa para espertar simpatía cara a unha coroa en horas baixas. Duchesnoy abandona a súa prometida sen moitos miramentos, sen sopesar as consecuencias dunha travesía tan longa na relación da parella. Nesta primeira parte o capitán non me resulta un personaxe admirable, e máis adiante, coa resposta dada ao malentendido cos nativos, até me parece cruel.
Pero a personalidade do capitán cambia ao longo da accidentada viaxe polas costas do Canadá. Ao cruzar o atlántico recibe novas instrucións que o obrigan a desviarse do seu obxectivo científico para atacar unha fortificación inglesa. Este detalle faime pensar en como as prioridades dos gobernos ás veces, e a pesar do contexto histórico diferente, teñen a mesmo orde. No medio dun tira e afrouxa de intereses, e en condicións climatolóxicas extremas, Duchesnoy ten que liderar e esporear á súa tripulación.
Un dos compoñentes desta é o naturalista Jean-Baptiste de Lille de Mirabeau, que abandonou os estudos de medicina polos mesmos motivos que outro naturalista famoso anos máis tarde (2), formouse como físico e por iso acada o cargo de científico do barco . Mirabeau é un dos elementos da contorna a Duchesnoy que modelan a evolución da súa actitude. O capitán admírao. “Non entendo como pode falar do noso planeta con tanta precisión e con tanto coñecemento quen só pode abranguer coa súa ollada unha porción ínfima parte da mesma” (p. 51), dirá sorprendido da sabedoría do vello. Mirabeau fai a viaxe máis interesante coas súas explicacións non só ao lector, se non tamén á tripulación (capitán incluído).
Malia todo, as diferenzas entre o naturalista e o capitán son notables. Este último é un home honesto, pero home dun tempo que está a sufrir moitos cambios (a revolución francesa). Mirabeau, en cambio, é home dos novos tempos, “fala da negación das verdades universais [...], que os mundos novos tiñan que ser vividos antes que explicados e, por suposto, antes de te-la capacidade moral de criticalos”. (p. 138-139). Estas diferenzas non son motivo de conflito entre eles, pero si subliñan o acantoamento que sofre Duchesnoy, que non reencontra o seu lugar na nova situación social e política, e que non ten o recibimento merecido.
 Cuberta do título Queipo, Xavier (1996) O paso do noroeste Santiago de Compostela: Sotelo Blanco. 15 x 22.5 cm, 176 p. (Medusa) ISBN-10: 84-7824-287-2.
1 Este fito é nestes días, aínda un fito imposible, ou case. Hai barcos que parece ser que xa poden atravesar unha banquisa de xeo delgada aínda que continua sen a axuda de barcos rompexeos. Desgraciadamente, parece ser que hai xente que xa está a refregar as mans coas posibilidades de que o cambio climático faga minguar a banquisa de xeo até o punto de ser navegable todo o ano.
2 Char les Darwin.
 Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem Fotografía 22: Bar Puerto. 3 de agosto de 2009. “No Bar Puerto comíase sobre manteis de papel, aturando un ruido excesivo e, en moitas ocasións, en mesas compartidas [...]” (p. 157) Este é outro dos lugares verídicos, xunto co “Elixio”, que aparece na novela. Aquí si que estiven en máis dunha ocasión, aínda que nunca atopei a Caldas. Gustoume moito o lugar, e tamén que a camareira deste Bar fose quen lle dera ao inspector a idea de novelar o caso que tiña entre mans.
 Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem Fotografía 23: 3 de agosto de 2009. Un exemplar do título fai un cameo neste percorrido de imaxes baseado na súa lectura. Nunha desta ocasións nas que visitei o Bar Puerto, levei comigo un exemplar da Biblioteca Nodal de Vigo que estaba a ler nas vacacións.
Despídome hoxe, con tristura, deste paseo por Ollos de auga. A idea foi nun principio unha curiosidade e con ela só tiña a intención de intercalar algunha imaxe entre os meus escritos sobre libros e lecturas. Quero saudar a todos aqueles que chegaron até este blogue seguindo a pista de Leo Caldas e que seguramente gozaron da primeira novela de Domingo Villar tanto coma min. Até un vindeiro paseo por A praia dos afogados.
En moitas Bibliotecas da Diputació de Barcelona e tamén na Miquel Llongueras podedes consultar o repertorio de libros 1001 libros que hay que leer antes de morir de Peter Boxall. A primeira cousa que un se pregunta é cantos leu, aínda que comprobalo requira un mínimo de paciencia para facer este reconto. Eu confeso que lin 42 (44), co recoñecemento e a despreocupación de que este número sexa unha porcentaxe moi pequena.
O repertorio dinos que é aquilo que hai que ler. William Grimes (1) crítica o libro dicindo que a lista constitúe unha selección estrafalaria e perversa dunha forma nada inocente. Así di que máis da metade dos libros escribíronse logo da Segunda Guerra Mundial, que hai autores que poderían estar menos representados (por exemplo: J.M. Coetzee, con 10 títulos) ou que hai algún título que non lería nin que vivise 1001 anos. Os lectores e lectoras atraidos polo debate sobre a lista poden consultar a páxina www.listology.com [en inglés]
Eu boteille unha ollada cunha mirada máis inxenua. Fíxeno baixo a reflexión de “que tipo de lector son“. Creo que é fácil que moitos sexamos (primeiro) lectores dun autor ou dun xénero. O suposto é que unha vez feito isto, si a lectura gústanos (non de nada en concreto, se non a acción da lectura en xeral) pensamos en ler outros autores, outros temas. Eu pareime a pensar como de temáticas ou eclécticas son as miñas preferencias lectoras.
Pero Grimes, recoñece que na lista hai “unha balea branca” que querería ler antes de morrer. E ti? tes algunha?
(1) “Unha longa lista para humillar aos ilustrados” aparece nunha selección de artigos traducidos do The New York Times da edición en papel de El País do xoves 12 de xuño de 2008. Nas bibliotecas podedes consultar a edición electrónica a este diario e moitas conservarán aínda o diario deste día.
1001 libros que hay que leer antes de morir : relatos e historias de todos los tiempos. Edición dirigida por Peter Boxall; adaptación española dirigida por José-Carlos Mainer. Barcelona : Grijalbo, cop. 2006. 958 p. 22 cm. ISBN: 8425340322.
Outra versión deste texto apareceu no blogue Club de lectura de ciència Biblioteca Les Corts Miquel Llongueras.
 Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem Fotografía 19: Monte do Calvario. 1 de agosto de 2009. “Deixaron a estación de ferrocarril á esquerda e continuaron ascendendo en caravana cara ao ben chamado calvario.” (p. 160). Gústame moito esta rúa desta zona de Vigo. As casas non son altas e a zona en xeral parece conservar dalgunha maneira o ar de como era antes de ser “engulido” pola cidade.
 Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem Fotografía 20: Rúa das Camelias. 1 de agosto de 2009. “É o rapaz que hoxe apareceu asasinado dun disparo na noca nese apartamento da avenida das Camelias.” (p. 207). Nesta rúa vivía Orestes Rial. É unha rúa importante e unha das vías dos vitrasa cara o centro da cidade. É tamén a zona da cidade onde “vivo” cando visito Vigo.
 Foto de Daniel Gonzalez Martin – A lei de Lem Fotografía 21: Gato no porto pesqueiro. 13 de agosto de 2009. Este gato non ten relación coa novela. Se non lembro mal, creo que Caldas non nomea ningún felino en ningún intre. Podería dicir que me inspirou a timidez e soidade que vexo no protagonista da novela… Pero a verdade é que me pareceu simpático e decidín que aparecería nesta serie de o mesmo dia que fixen a fotografía. Por que si, sen motivo algún.
|
A lei de Lem participa no club de lectura do CGB
A lei de Lem participa no reto2010
Autores e autoras da miña biblioteca
Isto vai mellor con Firefox
|
